พระบรมมหาราชวัง: ประวัติตั้งแต่ พ.ศ. 2325 เขตพระราชฐาน 3 ชั้น วัดพระแก้ว และการเข้าชม
พระบรมมหาราชวัง สร้างใน พ.ศ. 2325 รัชกาลที่ 1 เนื้อที่ 152 ไร่ 2 งาน แบ่ง 3 เขต มีวัดพระศรีรัตนศาสดาราม หมู่พระมหามณเฑียร และ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 15 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- พระบรมมหาราชวัง สร้างขึ้นในรัชกาลที่ 1 ใน พ.ศ. 2325 และวันที่ 13 มิถุนายน 2325 เวลา 6 นาฬิกา 24 นาที ทรงประกอบพระราชพิธีปราบดาภิเษก และ เฉลิมพระราชมณเฑียร
- เมื่อแรกสร้างมีเนื้อที่ 132 ไร่ ในรัชกาลที่ 2 มีการขยายด้านทิศใต้อีก 20 ไร่ 2 งาน รวม 152 ไร่ 2 งาน แบ่งเป็น เขตพระราชฐานชั้นนอก ชั้นกลาง และชั้นใน
- พระแก้วมรกตมาประดิษฐานในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดารามเมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2327 และมี พระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ปีละ 3 ฤดู
- หมู่พระมหามณเฑียร ใช้ใน พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ส่วน พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท สร้างเสร็จและมี พระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร ใน พ.ศ. 2425 ปีที่กรุงรัตนโกสินทร์ครบ 100 ปี
- เปิดให้เข้าชมทุกวัน 8.30–16.30 น. จำหน่ายบัตร 8.30–15.30 น. คนไทยเข้าชมฟรีเมื่อแสดงบัตรประชาชน ชาวต่างชาติ 500 บาท
พระบรมมหาราชวัง คือ พระราชนิเวศน์แห่งแรกในกรุงเทพมหานคร สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ใน พ.ศ. 2325 (ค.ศ. 1782) พร้อมการย้ายราชธานีมาฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา ปัจจุบันมีเนื้อที่ 152 ไร่ 2 งาน แบ่งเป็น 3 เขต และยังใช้ประกอบ พระราชพิธี สำคัญมาจนถึงวันนี้
บทความนี้รวบรวมประวัติ พระบรมมหาราชวัง จากหน้าข้อมูลของหน่วยราชการในพระองค์ บทความชุด "รอบรู้เรื่องวัง และสาระน่ารู้" เว็บไซต์ของ พระบรมมหาราชวัง ที่สำนักพระราชวังดูแล และกรมศิลปากร เรื่องของ พระที่นั่ง แต่ละองค์อย่างละเอียดแยกไว้ในบทความอื่นของหมวดนี้
พระบรมมหาราชวัง: ข้อมูลสำคัญโดยสรุป
- ที่ตั้ง: ถนนหน้าพระลาน เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา
- สร้างใน พ.ศ. 2325 รัชกาลที่ 1 แม่กองก่อสร้างคือพระยาธรรมาธิกรณ์และพระยาวิจิตรนาวี
- วันที่ 13 มิถุนายน 2325 เวลา 6 นาฬิกา 24 นาที ทรงประกอบพระราชพิธีปราบดาภิเษก และ เฉลิมพระราชมณเฑียร
- เนื้อที่แรกสร้าง 132 ไร่ ขยายในรัชกาลที่ 2 อีก 20 ไร่ 2 งาน รวม 152 ไร่ 2 งาน
- แบ่งเป็น 3 เขต: เขตพระราชฐานชั้นนอก เขตพระราชฐานชั้นกลาง และ เขตพระราชฐานชั้นใน
- ภายในมีวัดพระศรีรัตนศาสดาราม (วัดพระแก้ว) ที่ประดิษฐานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือพระแก้วมรกต
- ผู้ดูแล: สำนักพระราชวัง ซึ่งเปิดให้ประชาชนเข้าชมทุกวัน
ทำไมจึงย้ายมาสร้างฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา
หน้าข้อมูลของหน่วยราชการในพระองค์ให้เหตุผลไว้สองข้อ ข้อแรก พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงเห็นว่า กรุงธนบุรีมีชัยภูมิไม่เหมาะสมเพราะมีลำน้ำผ่านกลางเมือง เรียกว่าเมืองอกแตก ข้าศึกสามารถรุกรานได้ง่าย ข้อที่สอง พระราชวังกรุงธนบุรี มีวัดขนาบสองด้าน คือวัดแจ้ง (วัดอรุณราชวราราม) และวัดท้ายตลาด (วัดโมลีโลกยาราม) จึงขยาย พระราชวัง ให้ใหญ่เหมือนเมื่อครั้งกรุงศรีอยุธยาไม่ได้
จึง โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเมืองหลวงมายังฝั่งตะวันออก พื้นที่ซึ่งจะสร้างวังเดิมเป็นที่อยู่ของชาวจีนภายใต้การดูแลของพระยาราชาเศรษฐี ชาวจีนกลุ่มนี้ย้ายไปตั้งหลักแหล่งใหม่ตั้งแต่คลองวัดสามปลื้ม (วัดจักรวรรดิ์) ถึงคลองวัดสามเพ็ง (วัดสัมพันธวงศ์) คือย่านเยาวราชในปัจจุบัน แล้วจึงตั้งพระยาธรรมาธิกรณ์และพระยาวิจิตรนาวีเป็นแม่กองในการก่อสร้าง พระบรมมหาราชวัง
ก่อนหน้านั้น พระแก้วมรกตซึ่งจะเป็นศูนย์กลางของวังใหม่อยู่ที่กรุงธนบุรีแล้ว หน่วยราชการในพระองค์บันทึกว่า เมื่อพุทธศักราช 2321 สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ได้ ทรงอัญเชิญพระแก้วมรกตจากนครเวียงจันทน์มายังกรุงธนบุรี
13 มิถุนายน 2325: พิธีปราบดาภิเษกที่วังใหม่
วันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2325 เวลา 6 นาฬิกา 24 นาที อันเป็นมงคลฤกษ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เสด็จพระราชดำเนินโดยขบวนพยุหยาตราทางชลมารคจากพระราชวังกรุงธนบุรี ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยามายัง พระบรมมหาราชวัง ทรงประกอบพระราชพิธีปราบดาภิเษก และ เฉลิมพระราชมณเฑียร
อาคารชุดแรกคือ หมู่พระมหามณเฑียร ซึ่งหน่วยราชการในพระองค์บรรยายว่า หมู่พระมหามณเฑียรที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงสร้างขึ้นเป็นหมู่แรก ในพระบรมมหาราชวัง พร้อมกันนั้น โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สร้างวัดไว้ในพระราชฐานสำหรับประดิษฐานพระแก้วมรกต และอัญเชิญพระแก้วมรกตข้ามฟากจากกรุงธนบุรีมาประดิษฐานในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อวันจันทร์ ที่ 22 มีนาคม พุทธศักราช 2327
ใน พ.ศ. 2332 เกิดเหตุที่กรมศิลปากรบันทึกไว้ว่า อัสนีบาตตกมาหน้าบันมุขเด็จพระที่นั่งอินทราภิเษก (ต่อมาถูกรื้อลงแล้วสร้างพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทขึ้นแทน) กรมศิลปากรระบุด้วยว่า เพลงยาวถวายพยากรณ์ (พ.ศ. 2332) เป็นพระนิพนธ์ของ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ในคราวที่เกิดอัสนีบาตครั้งนี้ เว็บไซต์ของ พระบรมมหาราชวัง เสริมว่า พระที่นั่ง องค์เดิมสร้างด้วยไม้ทั้งองค์และไฟไหม้ทั้งองค์ ส่วน พระที่นั่ง องค์ใหม่เป็นแบบจัตุรมุขยอดมหาปราสาท
เนื้อที่ 152 ไร่ 2 งาน และ เขตพระราชฐาน 3 ชั้น
พระบรมมหาราชวัง เมื่อแรกสร้างมีเนื้อที่ 132 ไร่ ต่อมา พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงเห็นว่า เขตพระราชฐานชั้นใน ซึ่งเป็นที่ประทับสำหรับพระมเหสี พระราชเทวี เจ้าจอมและเจ้านายฝ่ายในมีความคับแคบ จึง โปรดเกล้าฯ ให้ขยายเนื้อที่ด้านทิศใต้ออกไปทางถนนท้ายวัง เพิ่มขึ้นอีก 20 ไร่ 2 งาน รวมเป็น 152 ไร่ 2 งาน
| เขต | สิ่งที่แหล่งทางการระบุว่าอยู่ในเขตนี้ |
|---|---|
| เขตพระราชฐานชั้นนอก | หอรัษฎากรพิพัฒน์ ริมกำแพงด้านทิศเหนือ ปัจจุบันเป็นพิพิธภัณฑ์ผ้า |
| เขตพระราชฐานชั้นกลาง | หอราชพิธีกรรม ด้านตะวันตก เยื้องหน้า พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ปัจจุบันเป็นพิพิธภัณฑ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม |
| เขตพระราชฐานชั้นใน | ที่อยู่ของพระมเหสี พระราชเทวี เจ้าจอม และเจ้านายฝ่ายใน ขยายไปทางทิศใต้ในรัชกาลที่ 2 |
บทความ "ประเพณีวัง" ของหน่วยราชการในพระองค์อธิบายการแบ่งอีกแบบหนึ่งว่า พระราชวัง แบ่งเป็น 2 ฝ่าย คือ ฝ่ายหน้าและฝ่ายใน ฝ่ายหน้าหญิงชายเข้าออกได้ตามสิทธิของตน ส่วนฝ่ายในเป็นที่รโหฐาน คือเป็นที่ ประทับ ส่วน พระองค์ ของ พระมหากษัตริย์ ชายอื่นจะเข้าไปไม่ได้ เว้นแต่เด็กชายกับชายที่มีเจ้าหน้าที่มณเฑียรบาลควบคุมเข้าไป
วัดพระศรีรัตนศาสดาราม: วัดใน พระบรมมหาราชวัง
เว็บไซต์ของ พระบรมมหาราชวัง อธิบายว่าวัดพระศรีรัตนศาสดาราม หรือวัดพระแก้ว ซึ่งอยู่ใน พระบรมมหาราชวัง สร้างขึ้นตามโบราณราชประเพณีที่ถือสืบมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย เป็นพระอารามที่มีเฉพาะเขตพุทธาวาส จึงไม่มีพระสงฆ์จำพรรษา และมีศาลาราย 12 หลังด้านทิศใต้และทิศเหนือของพระอุโบสถ
พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือพระแก้วมรกต เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ แกะสลักจากมณีสีเขียวเนื้อเดียวกันทั้งองค์ หน้าตักกว้าง 48.3 เซนติเมตร สูงตั้งแต่ฐานถึงยอดพระรัศมี 66 เซนติเมตร หลังอัญเชิญมาประดิษฐานแล้ว พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระราชทานนาม พระแก้วมรกตใหม่ว่า พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร อีกทั้ง มีพระราชศรัทธาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สร้างเครื่องทรงสำหรับฤดูร้อนและเครื่องทรงสำหรับฤดูฝน ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สร้างเครื่องทรงสำหรับฤดูหนาว ถวายเป็นพุทธบูชาอีกสำรับหนึ่ง
กำหนดเปลี่ยน เครื่องทรง ตามที่หน่วยราชการในพระองค์บันทึกไว้มี 3 วัน
- วันแรม 1 ค่ำ เดือน 4 เปลี่ยนเครื่องทรงฤดูหนาวเป็นเครื่องทรงฤดูร้อน
- วันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 เปลี่ยนเครื่องทรงฤดูร้อนเป็นเครื่องทรงฤดูฝน
- วันแรม 1 ค่ำ เดือน 12 เปลี่ยนเครื่องทรงฤดูฝนเป็นเครื่องทรงฤดูหนาว
วัดพระแก้ว: พระอุโบสถ พระศรีรัตนเจดีย์ และพระระเบียง
ข้อมูลสถาปัตยกรรมบนเว็บไซต์ของ พระบรมมหาราชวัง ระบุรายละเอียดสิ่งก่อสร้างหลักในวัดไว้ดังนี้
- พระอุโบสถ: อาคารก่ออิฐถือปูนแบบไทยประเพณี สร้างเสร็จใน พ.ศ. 2327 ฐานประดับรูปครุฑยุดนาคหล่อสำริดปิดทอง 112 รูป บันไดทางขึ้นตั้งสิงห์สำริด 6 คู่
- พระศรีรัตนเจดีย์: เจดีย์แบบระฆังคว่ำ สูง 40 เมตร สร้างใน พ.ศ. 2398 รัชกาลที่ 4 เพื่อประดิษฐาน พระบรมสารีริกธาตุ ในรัชกาลที่ 5 มีการประดับกระเบื้องสีทองจากอิตาลีทันการสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 100 ปี ใน พ.ศ. 2425
- ปราสาทพระเทพบิดร: สร้างใน พ.ศ. 2399 เดิมชื่อพระพุทธปรางค์ปราสาท ปัจจุบันมีกำหนดเปิดเพื่อ ถวายบังคม พระบรมรูป ในวันสำคัญ เช่น 6 เมษายน
- พระมณฑป: สร้างแทนหอพระมณเฑียรธรรมองค์เดิมที่ไฟไหม้หลังการสังคายนาพระไตรปิฎกที่เสร็จใน พ.ศ. 2332
- พระระเบียงคด: จิตรกรรมฝาผนังเรื่องรามเกียรติ์ 178 ห้อง ห้องแรกเริ่มที่ด้านหน้าพระวิหารยอด
- พระอัษฎามหาเจดีย์: เจดีย์แบบปรางค์ 8 องค์ สร้างในรัชกาลที่ 1
หมู่พระมหามณเฑียร: หมู่แรกที่สร้างใน พระบรมมหาราชวัง
หมู่พระมหามณเฑียร ใน พระบรมมหาราชวัง เกี่ยวข้องกับการขึ้นครองราชย์โดยตรง บทความ "ต้นขนุนไพศาลทักษิณ" ของหน่วยราชการในพระองค์อธิบายว่า พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน เป็นพระวิมานที่บรรทมของ สมเด็จพระมหา กษัตริยาธิราชเจ้าแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ตาม พระราชนิติธรรมประเพณี เมื่อ พระมหากษัตริย์ที่เสด็จขึ้นครองราชย์แต่ยังมิได้ทรงรับบรมราชาภิเษกตามโบราณราชประเพณี จะไม่ เสด็จประทับ ใน พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ต้องจัดให้มี การพระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียรต่อเนื่องในการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ก่อน
พระที่นั่งไพศาลทักษิณ เป็นพระที่นั่งต่อเนื่องกับท้องพระโรงหน้า พระที่นั่งจักรพรรดิพิมานทางด้านเหนือ ภายในประดิษฐาน พระสยามเทวาธิราช และ พระที่นั่งอัฐทิศอุทุมพรราชอาสน์ ส่วนต้นขนุนที่ชาววังเรียกว่า "ขนุนไพศาล" ปลูกอยู่ภายนอกด้านตะวันตก ติดกำแพงหน้าหอพระธาตุมณเฑียร ตั้งแต่รัชกาลที่ 4
พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท จักรีมหาปราสาท และอาคารอื่น
- พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท สร้างขึ้นแทน พระที่นั่งอินทราภิเษก ใช้ประดิษฐาน พระบรมศพ ตามประเพณีวังที่ว่า จะเชิญ พระบรมศพออกทางประตูสนามราชกิจ แห่ไปประดิษฐานในพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
- พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ตัวอาคารแบบตะวันตก หลังคาแบบปราสาทไทย สร้างในรัชกาลที่ 5 และมี พระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร ใน พ.ศ. 2425 ปีที่กรุงรัตนโกสินทร์ครบ 100 ปี
- พระที่นั่งอาภรณ์ภิโมกข์ อาคารโถงขนาดเล็กหลังคายอดปราสาท สร้างด้วยไม้ทั้งหลังในรัชกาลที่ 4
- หอศาสตราคม ที่ซึ่งพระภิกษุ 2 รูปจากวัดชนะสงครามมาสวดพระปริตรทำน้ำมนต์ แล้วประพรมรอบ หมู่พระมหามณเฑียร ปัจจุบันกระทำในวันธรรมสวนะ
- พระที่นั่งบรมราชสถิตยมโหฬาร เดิมเป็น พระราชมณเฑียรที่ประทับของพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ระหว่างพุทธศักราช 2413-2418 เป็นเวลา 5 ปี
เขตพระราชฐานชั้นใน: ประเพณีวังและประตูวัง
เขตพระราชฐานชั้นใน ของ พระบรมมหาราชวัง เป็นที่อยู่ของฝ่ายใน ในรัชกาลที่ 5 สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ได้ทรงตั้งกรมโขลนขึ้น สำหรับการปฏิบัติราชการฝ่ายใน กรมโขลนมีข้าราชการเป็นผู้หญิงล้วน หน้าที่คล้ายตำรวจนครบาล มีกองรักษาการณ์และยามประจำสี่แยกและประตูวัง
ประตูชั้นในของ พระบรมมหาราชวัง มีกติกาละเอียด ประตูด้านหน้าเปิดเวลา 06.00 น. และปิดเวลา 22.00 น. ประตูด้านหลังสำหรับข้าหลวงเปิดเวลา 06.00 น. และปิดเวลา 17.00 น. ผู้เข้าออกต้องก้าวข้ามธรณีประตู ห้ามเหยียบ และชายที่เข้าทางประตูใดต้องออกทางประตูนั้น ประตูสนามราชกิจเป็นประตูสำหรับติดต่อราชการยามค่ำ เดิมเรียกกันว่า "ประตูยามค่ำ"
บทความ "พระที่นั่งบรมราชสถิตยมโหฬาร" เล่าว่าสมัยก่อนฝ่ายในติดต่อภายนอกผ่านประตูด้านตะวันตก 2 ประตู คือประตูอนงคลีลา (ประตูดิน) และประตูยาตรากษัตรี ซึ่งเป็นประตูที่เจ้านายฝ่ายใน เสด็จออก เสด็จเข้า ส่วนบทความ "เรื่องเล่าในวัง" บันทึกว่า เมื่อพุทธศักราช 2452 มีการก่อสร้างการประปาขึ้นใน พระมหานคร รวมทั้งระบบส่งน้ำใน เขตพระราชฐานชั้นใน ด้วย ก่อนหน้านั้นฝ่ายในใช้น้ำฝนที่รองเก็บไว้ในโอ่งมังกรหรือโอ่งดิน
สวนขวา สวนศิวาลัย และ พระที่นั่งบรมราชสถิตยมโหฬาร
บทความ "สวนขวา" ของหน่วยราชการในพระองค์เล่าว่า พื้นที่ด้านตะวันออกของ หมู่พระมหามณเฑียร ใน พระบรมมหาราชวัง เคยเป็นสวนสระตั้งแต่รัชกาลที่ 1 ในรัชกาลที่ 2 มีการสร้างสวนใหม่ที่เรียกว่า "สวนขวา" สระยาว 3 เส้น 4 วา กว้าง 2 เส้น 8 วา มีเก๋งแบบตึกฝรั่งและเก๋งจีนมากกว่าร้อยเก๋ง ต่อมาในรัชกาลที่ 3 ศิลาปูพื้นและเก๋งถูกรื้อไปบูรณะวัด เช่น วัดพระเชตุพลวิมลมังคลาราม ปัจจุบันพื้นที่นี้มี พระที่นั่งบรมพิมาน อยู่ตอนหน้า และสวนศิวาลัยที่มีพระพุทธรัตนสถานอยู่ตอนกลาง
พระที่นั่งบรมราชสถิตยมโหฬาร เมื่อแรกสร้างเป็น พระที่นั่ง 2 ชั้น ชั้นบนมีห้องเหลือง ห้องน้ำเงิน และห้องเขียว เมื่อสร้าง พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ยังไม่แล้วเสร็จ ห้องเหลืองใช้รับรองแขกผู้มีเกียรติ เช่น คิงคาละคาลัว ประมุขแห่งเกาะฮาวาย ซึ่งมาเยือนเมื่อพุทธศักราช 2423 อาคารปัจจุบันเป็นท้องพระโรงกว้างใหญ่ และเมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2549 ใช้เป็นที่ พระราชทานเลี้ยงพระกระยาหารค่ำ แก่ พระประมุข และ พระราชวงศ์ต่างประเทศ 26 ประเทศ ใน พระราชพิธีเฉลิมฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี
พระราชพิธี ที่จัดใน พระบรมมหาราชวัง
พระบรมมหาราชวัง ยังเป็นที่ประกอบ พระราชพิธี และงานของแผ่นดินหลายประเภท ตามที่แหล่งทางการบันทึกไว้
- พระราชพิธีบรมราชาภิเษก: ในรัชกาลที่ 2 ตั้งพระมณฑปพระกระยาสนานสรงพระมุรธาภิเษก ที่พระลานข้างท้องพระโรงหน้า พระที่นั่งจักรพรรดิพิมานด้านตะวันออก เสด็จออกรับการถวายน้ำอภิเษก เครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ ภายในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ และทรงประกอบพระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร ณ พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ตามราชประเพณี สืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
- พระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ปีละ 3 ครั้งที่พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
- การประดิษฐาน พระบรมศพ ที่ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
- งาน พระราชทานเลี้ยงพระราชอาคันตุกะ ใน พ.ศ. 2549 ที่ พระที่นั่งบรมราชสถิตยมโหฬาร
- พระราชพิธีบวงสรวงพระสยามเทวาธิราช ในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 5 ตามที่หน่วยราชการในพระองค์บันทึกไว้
รายละเอียดการ เสด็จออก ในท้องพระโรงของ หมู่พระมหามณเฑียร อยู่ในบทความ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย และการรับรองแขกเมืองอยู่ในบทความ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท
ลำดับเหตุการณ์สำคัญของ พระบรมมหาราชวัง
| พ.ศ. (ค.ศ.) | เหตุการณ์ |
|---|---|
| 2321 (1778) | อัญเชิญพระแก้วมรกตจากนครเวียงจันทน์มายังกรุงธนบุรี |
| 2325 (1782) | สร้าง พระบรมมหาราชวัง วันที่ 13 มิถุนายน พิธีปราบดาภิเษกและ เฉลิมพระราชมณเฑียร |
| 2327 (1784) | วันที่ 22 มีนาคม อัญเชิญพระแก้วมรกตมาประดิษฐานในพระอุโบสถ |
| 2332 (1789) | อัสนีบาตตกที่ พระที่นั่งอินทราภิเษก ต่อมาสร้าง พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ขึ้นแทน |
| 2352 (1809) | วันที่ 7 กันยายน รัชกาลที่ 1 เสด็จสวรรคต ณ พระที่นั่งไพศาลทักษิณ |
| รัชกาลที่ 2 | ขยายเขตชั้นในด้านทิศใต้ 20 ไร่ 2 งาน และสร้างสวนขวา |
| 2398 (1855) | สร้างพระศรีรัตนเจดีย์ |
| 2413–2418 (1870–1875) | รัชกาลที่ 5 ประทับ ที่ พระที่นั่งบรมราชสถิตยมโหฬาร |
| 2425 (1882) | พระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท และสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 100 ปี |
| 2452 (1909) | ก่อสร้างการประปา รวมทั้งระบบส่งน้ำใน เขตพระราชฐานชั้นใน |
| 2522–2525 (1979–1982) | บูรณปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่เพื่อสมโภชกรุงเทพมหานคร 200 ปี |
| 2549 (2006) | วันที่ 13 มิถุนายน งาน พระราชทานเลี้ยงพระราชอาคันตุกะ 26 ประเทศ |
| 2555 (2012) | วันที่ 9 พฤษภาคม เปิดพิพิธภัณฑ์ผ้าที่หอรัษฎากรพิพัฒน์ |
| 2567 (2024) | วันที่ 10 มกราคม ปรับเส้นทางเข้าชม และวันที่ 5 สิงหาคม ปิดพิพิธภัณฑ์วัดพระศรีรัตนศาสดารามเพื่อบูรณะ |
การบูรณะครั้งใหญ่และพิพิธภัณฑ์ในวัง
ข้อมูลพื้นที่ 3 บนเว็บไซต์ของ พระบรมมหาราชวัง ระบุว่า ใน พ.ศ. 2522 รัชกาลที่ 9 โปรดเกล้าฯ ให้ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็น ประธานกรรมการอำนวยการปฏิสังขรณ์วัดพระศรีรัตนศาสดารามและ พระบรมมหาราชวัง เพื่อเตรียมสมโภชกรุงเทพมหานครครบ 200 ปี ใน พ.ศ. 2525 ระหว่างการซ่อม ช่อฟ้า ใบระกา เศษกระเบื้องสีและกระจกสีที่รื้อลงมาและซ่อมไม่ได้ถูกเก็บรวบรวมไว้จัดแสดง จนเกิดเป็นพิพิธภัณฑ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
พิพิธภัณฑ์นี้อยู่ในอาคารหอราชพิธีกรรม ใน พระบรมมหาราชวัง เป็นอาคารแบบตะวันตกสองชั้นที่เดิมเป็นโรงกษาปณ์สิทธิการ สร้างในรัชกาลที่ 5 เปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันศุกร์ที่ 7 พฤษภาคม 2525 และสำนักพระราชวังปิดการเข้าชมตั้งแต่วันจันทร์ที่ 5 สิงหาคม 2567 เพื่อบูรณะ ปรับปรุง และอนุรักษ์อาคารกับวัตถุภายใน
อีกแห่งคือ พิพิธภัณฑ์ผ้าในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ที่หอรัษฎากรพิพัฒน์ ริมกำแพงด้านทิศเหนือของ พระบรมมหาราชวัง เปิดดำเนินการอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2555 เป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องผ้าไทยและประวัติศาสตร์เครื่องแต่งกายของคนไทย พิพิธภัณฑ์นี้ยังใช้จัดนิทรรศการสำคัญ เช่น วันที่ 15 สิงหาคม 2568 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดนิทรรศการ “ชุดไทย:จากราชสำนัก สู่ราชนิยม” ที่นี่
การเข้าชม พระบรมมหาราชวัง
ข้อมูลการเยี่ยมชมจากเว็บไซต์ของ พระบรมมหาราชวัง ที่สำนักพระราชวังดูแล ณ วันที่เขียนบทความ
- เวลาเปิดเข้าชม พระบรมมหาราชวัง: ทุกวัน 8.30–16.30 น. จำหน่ายบัตร 8.30–15.30 น.
- ค่าเข้าชม: คนไทยไม่เสียค่าใช้จ่ายโดยแสดงบัตรประชาชนที่ทางเข้า ชาวต่างชาติ 500 บาท บัตรใช้เข้าชมได้ทั้งวัง วัดพระศรีรัตนศาสดาราม และพิพิธภัณฑ์ผ้า
- ชาวต่างชาติซื้อบัตรล่วงหน้าทางเว็บไซต์ได้ไม่เกิน 1 เดือน เด็กสูงไม่เกิน 120 เซนติเมตรไม่เสียค่าเข้าชม บัตรออนไลน์คืนหรือเปลี่ยนไม่ได้ ตามคำถามที่พบบ่อย
- เครื่องบรรยายเสียง (Audio Guide) ราคา 200 บาท มี 8 ภาษา
- การเดินทาง: เรือด่วนเจ้าพระยาขึ้นที่ท่าช้าง (N9) หรือท่าเตียน (N8) หรือรถไฟใต้ดินสถานีสนามไชย ทางออก 1
- การแต่งกาย: ต้องสุภาพ ห้ามเสื้อไม่มีแขน เสื้อกล้าม กางเกงขาสั้น กางเกงขาสามส่วน กางเกงรัดรูป กระโปรงสั้น และชุดนอน
- ห้ามนำโดรนขึ้นบินเหนือบริเวณวัง
ภาพบันทึก
มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
พระบรมมหาราชวัง วันนี้ยังคงใช้ประกอบ พระราชพิธี สำคัญ และเปิดให้ประชาชนเข้าชมทุกวัน สิ่งที่สืบมาจากรัชกาลต่าง ๆ ยังเห็นได้ ตั้งแต่ หมู่พระมหามณเฑียร ของรัชกาลที่ 1 พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท พระศรีรัตนเจดีย์ของรัชกาลที่ 4 พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ของรัชกาลที่ 5 จิตรกรรมรามเกียรติ์ 178 ห้องในพระระเบียง และพิพิธภัณฑ์ผ้าที่หอรัษฎากรพิพัฒน์
พระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ยังจัดปีละ 3 ครั้ง ส่วนประเพณีวังบางอย่าง เช่น การประพรมน้ำพระปริตรรอบ หมู่พระมหามณเฑียร ยังทำในวันธรรมสวนะ อ่านประวัติของผู้สร้าง พระบรมมหาราชวัง เพิ่มเติมได้ที่บทความรัชกาลที่ 1 และ พระราชวัง แห่งอื่นในหมวดเดียวกัน
คำถามที่พบบ่อย
พระบรมมหาราชวัง สร้างเมื่อไรและใครเป็นผู้สร้าง?
พระบรมมหาราชวัง เป็น พระราชนิเวศน์แห่งแรกในกรุงเทพมหานคร สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ในปี พ.ศ. 2325 โดยมีพระยาธรรมาธิกรณ์และพระยาวิจิตรนาวีเป็นแม่กองในการก่อสร้าง และในวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2325 ทรงประกอบพระราชพิธีปราบดาภิเษก และ เฉลิมพระราชมณเฑียร
เขตพระราชฐาน ของ พระบรมมหาราชวัง แบ่งอย่างไร?
หน่วยราชการในพระองค์ระบุว่า พระบรมมหาราชวัง แบ่งเขตออกเป็น 3 ส่วน คือ เขตพระราชฐานชั้นนอก เขตพระราชฐานชั้นกลาง และ เขตพระราชฐานชั้นใน ซึ่งเป็นที่ประทับสำหรับพระมเหสี พระราชเทวี เจ้าจอมและเจ้านายฝ่ายใน ในรัชกาลที่ 2 เขตชั้นในคับแคบจึงขยายด้านทิศใต้อีก 20 ไร่ 2 งาน รวมเนื้อที่ทั้งสิ้น 152 ไร่ 2 งาน
ทำไมวัดพระศรีรัตนศาสดารามใน พระบรมมหาราชวัง จึงไม่มีพระสงฆ์จำพรรษา?
เว็บไซต์ของ พระบรมมหาราชวัง อธิบายว่า วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เป็นพระอารามที่มีเฉพาะเขตพุทธาวาส จึงไม่มีพระสงฆ์จำพรรษา เช่นเดียวกับวัดมหาธาตุในวังหลวงสมัยสุโขทัย และวัดพระศรีสรรเพชญในวังหลวงสมัยอยุธยา และมีศาลาราย 12 หลังด้านทิศใต้และทิศเหนือของพระอุโบสถ
เข้าชม พระบรมมหาราชวัง ได้เวลาใดและค่าเข้าชมเท่าไร?
เว็บไซต์ของ พระบรมมหาราชวัง ระบุว่า เปิดให้เข้าชมทุกวัน ตั้งแต่เวลา 8.30–16.30 น. และเปิดจำหน่ายบัตรตั้งแต่เวลา 8.30–15.30 น. คนไทยไม่เสียค่าเข้าชมโดยแสดงบัตรประชาชนที่ทางเข้า ชาวต่างชาติ 500 บาท และผู้เข้าชมต้องแต่งกายสุภาพ
แหล่งอ้างอิง
- พระบรมมหาราชวัง (ข้อมูลการเยี่ยมชม) — หน่วยราชการในพระองค์
- ต้นขนุนไพศาลทักษิณ — หน่วยราชการในพระองค์
- ประเพณีวัง — หน่วยราชการในพระองค์
- พระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร — หน่วยราชการในพระองค์
- พระที่นั่งบรมราชสถิตยมโหฬาร — หน่วยราชการในพระองค์
- สวนขวา — หน่วยราชการในพระองค์
- เรื่องเล่าในวัง — หน่วยราชการในพระองค์
- สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท กรมพระราชวังบวรสถานมงคล รัชกาลที่ ๑ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ — กรมศิลปากร
- สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดนิทรรศการ “ชุดไทย:จากราชสำนัก สู่ราชนิยม” — หน่วยราชการในพระองค์
- ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ (การเยี่ยมชม) — สำนักพระราชวัง (เว็บไซต์พระบรมมหาราชวัง)
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- ประเทศและสถานที่
- กรุงเทพฯ80จีน62
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ