กระดูกพรุนในผู้ชาย: ผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป 1 ใน 5 จะกระดูกหัก ใครควรตรวจมวลกระดูก
วันโรคกระดูกพรุนโลก 20 ต.ค. 2026 IOF เตือนผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป 1 ใน 5 จะกระดูกหัก กระดูกพรุนในผู้ชายมักถูกมองข้าม แนวทางไทยให้ตรวจมวลกระดูกที่อายุ 70 ปี
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 5 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- มูลนิธิโรคกระดูกพรุนระหว่างประเทศ (IOF) ใช้วันโรคกระดูกพรุนโลก 20 ตุลาคม 2026 เตือนว่าทั่วโลกผู้หญิง 1 ใน 3 และผู้ชาย 1 ใน 5 ที่อายุเกิน 50 ปีจะมีกระดูกหักจากกระดูกพรุน ธีมปีนี้คือ Build, Protect, Strengthen Your Bones for Life
- แนวทางเวชปฏิบัติของมูลนิธิโรคกระดูกพรุนแห่งประเทศไทย (TOPF) ปี 2021 ให้ตรวจมวลกระดูกด้วย DXA ในผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไป และผู้ชายอายุน้อยกว่านั้นที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น เคยกระดูกหักง่าย ตัวเตี้ยลง ใช้ยาสเตียรอยด์ หรือได้ยาลดฮอร์โมนเพศชาย
- งานวิจัยใน Osteoporosis International ปี 2024 พบกระดูกสะโพกหักในคนไทยอายุ 50 ปีขึ้นไปเพิ่มจาก 112.7 เป็น 146.9 ต่อแสนคน ระหว่างปี 2013–2022 อุบัติการณ์ในผู้ชายเพิ่ม 21% ค่ารักษาในโรงพยาบาลเพิ่ม 2.5 เท่า
- สถาบัน NIAMS ของสหรัฐฯ ระบุว่าผู้ชายกระดูกหักจากกระดูกพรุนน้อยกว่าผู้หญิง แต่ผู้ชายที่สะโพกหักมีแนวโน้มเกิดภาวะแทรกซ้อนและเสียชีวิตมากกว่า และมักไม่ได้รับการตรวจหรือรักษาหลังกระดูกหัก
มูลนิธิโรคกระดูกพรุนระหว่างประเทศ (IOF) ใช้วันโรคกระดูกพรุนโลก 20 ตุลาคม 2026 เตือนว่าผู้ชาย 1 ใน 5 ที่อายุเกิน 50 ปีจะมีกระดูกหักจากกระดูกพรุน กระดูกพรุนในผู้ชายจึงไม่ใช่เรื่องของผู้หญิงเท่านั้น แต่มักถูกมองข้ามจนกระดูกหักครั้งแรก แนวทางไทยให้ผู้ชายตรวจมวลกระดูกเมื่ออายุ 70 ปี หรือเร็วกว่านั้นเมื่อมีปัจจัยเสี่ยง
ธีมวันโรคกระดูกพรุนโลกปีนี้คือ Build, Protect, Strengthen Your Bones for Life หรือสร้าง ปกป้อง และเสริมความแข็งแรงของกระดูกตลอดชีวิต "กระดูกที่แข็งแรงคือรากฐานของการเคลื่อนไหว การพึ่งพาตัวเอง และคุณภาพชีวิตในทุกช่วงวัย" ศาสตราจารย์ Nicholas Harvey ประธาน IOF กล่าว บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์รายบุคคล
กระดูกพรุนในผู้ชายพบบ่อยแค่ไหน
ตัวเลขของ IOF แสดงว่าความเสี่ยงกระดูกพรุนในผู้ชายต่ำกว่าผู้หญิงแต่ไม่น้อย ผู้หญิง 1 ใน 3 และผู้ชาย 1 ใน 5 ที่อายุเกิน 50 ปีจะมีกระดูกหักจากความเปราะบางของกระดูก (fragility fracture) และกระดูกหักครั้งแรกเพิ่มความเสี่ยงที่จะหักซ้ำราวสองเท่า สูงสุดในช่วงหนึ่งถึงสองปีแรก IOF ยังระบุว่ามวลกระดูกสูงสุดถึง 90% สะสมเสร็จภายในอายุ 20 ปีในเด็กผู้ชาย
สถาบันโรคข้อ กล้ามเนื้อ กระดูก และผิวหนังแห่งชาติของสหรัฐฯ (NIAMS) ให้ภาพของกระดูกพรุนในผู้ชายที่น่าห่วงกว่าตัวเลขรวม ผู้ชายมีกระดูกหักจากกระดูกพรุนน้อยกว่าผู้หญิงโดยรวม แต่ผู้ชายที่กระดูกหักรุนแรง เช่น สะโพกหัก มีแนวโน้มเกิดภาวะแทรกซ้อนและเสียชีวิตมากกว่าผู้หญิง และผู้ชายมีโอกาสได้รับการตรวจหรือรักษาหลังกระดูกหักน้อยกว่า
ในไทย งานวิจัยใน Osteoporosis International ปี 2024 ใช้ข้อมูลการนอนโรงพยาบาลด้วยกระดูกสะโพกหักของผู้มีสิทธิหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าอายุ 50 ปีขึ้นไป พบอุบัติการณ์แบบหยาบเพิ่มจาก 112.7 ต่อแสนคนในปี 2013 เป็น 146.7 ในปี 2019 และ 146.9 ในปี 2022 อุบัติการณ์ในผู้ชายเพิ่มขึ้น 21% ในผู้หญิงเพิ่ม 34% ส่วนค่ารักษาในโรงพยาบาลต่อปีเพิ่มขึ้น 2.5 เท่า จาก 17.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐเป็น 42.8 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ปัจจัยเสี่ยงของกระดูกพรุนในผู้ชาย
กระดูกพรุนคือภาวะที่ความหนาแน่นและมวลกระดูกลดลง หรือโครงสร้างกระดูกเปลี่ยนไป ทำให้กระดูกหักง่าย มักไม่มีอาการจนกระดูกหัก ตำแหน่งที่หักบ่อยคือสะโพก กระดูกสันหลัง และข้อมือ ปัจจัยเสี่ยงของกระดูกพรุนในผู้ชายที่แนวทางไทยและ NIAMS ระบุมีดังนี้
| กลุ่ม | ปัจจัยเสี่ยงที่ระบุ | แหล่ง |
|---|---|---|
| อายุ | อายุ 70 ปีขึ้นไป | TOPF 2021, NIAMS |
| ฮอร์โมน | ฮอร์โมนเพศชายต่ำ (hypogonadism) | TOPF 2021, NIAMS |
| ยา | ยาสเตียรอยด์ต่อเนื่อง ยาลดฮอร์โมนเพศชาย (androgen deprivation therapy) ยากันชัก | TOPF 2021 |
| โรคประจำตัว | เบาหวาน ข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคตับเรื้อรัง โรคไตเรื้อรัง โรคพาร์กินสัน | TOPF 2021, NIAMS |
| พฤติกรรม | สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์มาก กล้ามเนื้ออ่อนแรง | TOPF 2021, NIAMS |
| ร่างกายและประวัติ | ดัชนีมวลกายต่ำกว่า 20 ตัวเตี้ยลง พ่อหรือแม่เคยสะโพกหัก | TOPF 2021 |
ยาลดฮอร์โมนเพศชายเป็นการรักษาที่ใช้กับมะเร็งต่อมลูกหมาก ผู้ชายที่ได้รับยากลุ่มนี้จึงอยู่ในกลุ่มที่แนวทางไทยให้ตรวจมวลกระดูกแม้อายุยังไม่ถึง 70 ปี
ตรวจกระดูกพรุนในผู้ชายเมื่อไร: แนวทางไทยกับสหรัฐฯ
แนวทางไทยกับสหรัฐฯ ต่างกันเรื่องการตรวจคัดกรองกระดูกพรุนในผู้ชาย จึงควรรู้ทั้งสองแบบ
- แนวทาง TOPF ปี 2021 (ไทย) — ตรวจมวลกระดูกด้วยเครื่อง DXA ในผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไป และผู้ชายอายุน้อยกว่า 70 ปีที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น เคยกระดูกหักจากแรงกระแทกเล็กน้อย เอกซเรย์พบกระดูกบางหรือกระดูกสันหลังยุบ ตัวเตี้ยลง 4 เซนติเมตรขึ้นไป (หรือ 2 เซนติเมตรเมื่อมีบันทึกส่วนสูงเดิม) ใช้ยาที่ทำให้มวลกระดูกลดลง ดัชนีมวลกายต่ำกว่า 20 หรือพ่อแม่เคยสะโพกหัก
- NIAMS อ้าง USPSTF (สหรัฐฯ) — คณะทำงาน USPSTF แนะนำให้ผู้หญิงตรวจ DXA เมื่ออายุ 65 ปี แต่เห็นว่ายังมีหลักฐานไม่พอจะแนะนำให้ผู้ชายทุกคนตรวจเป็นประจำ
- การวินิจฉัย — แนวทางไทยวินิจฉัยกระดูกพรุนเมื่อมีกระดูกสันหลังหรือสะโพกหักจากแรงกระแทกเล็กน้อย หรือค่า T-score ไม่เกิน -2.5 หรือ T-score ระหว่าง -1.0 ถึง -2.5 ร่วมกับเกณฑ์อื่นที่แนวทางกำหนด ส่วน NIAMS ระบุว่าในคนอายุ 50 ปีขึ้นไป T-score ต่ำกว่า -2.5 มักถือว่าเป็นกระดูกพรุน
ใครควรตรวจเมื่อไรเป็นการตัดสินใจของแพทย์ที่ดูประวัติและปัจจัยเสี่ยงของแต่ละคน
ป้องกันกระดูกพรุนในผู้ชาย
แนวทาง TOPF ปี 2021 และข้อแนะนำของ IOF กับ NIAMS ตรงกันในหลักใหญ่ของการป้องกันกระดูกพรุนในผู้ชาย
- ออกกำลังกายแบบลงน้ำหนักและฝึกกล้ามเนื้อสม่ำเสมอ — แนวทางไทยแนะนำทั้งการออกกำลังกายแบบลงน้ำหนัก (weight-bearing) และแบบต้านแรง (resistance) ผู้ที่มีโรคประจำตัวควรถามแพทย์ว่าแบบใดเหมาะกับตัวเอง
- เลิกบุหรี่ — การสูบบุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงที่ทุกแหล่งระบุ
- จำกัดแอลกอฮอล์ — แนวทางไทยระบุไม่เกิน 2 หน่วยต่อวันสำหรับผู้ชาย
- กินอาหารที่มีแคลเซียมและวิตามินดีพอ — ผู้ที่คิดจะกินอาหารเสริมควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
- ป้องกันการหกล้ม — แนวทางไทยแนะนำให้ประเมินความเสี่ยงการล้มหลายด้านและใช้มาตรการป้องกันหลายอย่างร่วมกัน
เมื่อไรควรพบแพทย์เรื่องกระดูกพรุนในผู้ชาย
ควรพบแพทย์เพื่อประเมินภาวะกระดูกพรุนในผู้ชายเมื่อมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
- กระดูกหักหลังอายุ 50 ปีจากแรงกระแทกเล็กน้อย เช่น ล้มจากระดับยืน ซึ่ง IOF และ NIAMS ระบุว่าเป็นสัญญาณสำคัญ
- ตัวเตี้ยลงตั้งแต่ 4 เซนติเมตร (หรือ 2 เซนติเมตรเมื่อมีบันทึกส่วนสูงเดิม) ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงในแนวทางไทย
- ใช้ยาสเตียรอยด์ต่อเนื่อง หรือกำลังได้ยาลดฮอร์โมนเพศชายจากการรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
- มีโรคที่ทำให้กระดูกบาง เช่น ฮอร์โมนเพศชายต่ำ เบาหวาน ข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคตับหรือไตเรื้อรัง
- อายุ 70 ปีขึ้นไปและยังไม่เคยตรวจมวลกระดูก
ถ้าหกล้มแล้วปวดสะโพกจนลงน้ำหนักไม่ได้ ควรไปโรงพยาบาลทันที
สิ่งที่ควรทำ
- ผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไปลองทบทวนปัจจัยเสี่ยงในตารางข้างบน แล้วนำไปคุยกับแพทย์ในการตรวจสุขภาพครั้งถัดไป
- คนที่เคยกระดูกหักหลังอายุ 50 ปีควรถามแพทย์ว่าต้องประเมินกระดูกพรุนหรือไม่ เพราะความเสี่ยงหักซ้ำสูงในหนึ่งถึงสองปีแรก
- ลูกหลานของผู้สูงอายุชายช่วยสังเกตความเสี่ยงการล้มในชีวิตประจำวัน และพาไปปรึกษาแพทย์เมื่อเริ่มล้มบ่อยหรือทรงตัวไม่ดี
- องค์กรที่มีพนักงานสูงวัยควรรวมความรู้เรื่องกระดูกพรุนในผู้ชายเข้าไปในโครงการสุขภาพพนักงาน ไม่ใช่เฉพาะกลุ่มผู้หญิง
อ่านเรื่องกระดูกพรุนในผู้หญิงได้ในกระดูกพรุนในผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน และติดตามความรู้สุขภาพผู้ชายได้ที่หมวดสุขภาพผู้ชาย
คำถามที่พบบ่อย
ผู้ชายเป็นกระดูกพรุนได้ไหม?
ได้ กระดูกพรุนในผู้ชายพบน้อยกว่าในผู้หญิงแต่ไม่ใช่เรื่องหายาก มูลนิธิโรคกระดูกพรุนระหว่างประเทศ (IOF) ระบุว่าผู้ชาย 1 ใน 5 ที่อายุเกิน 50 ปีจะมีกระดูกหักจากกระดูกพรุน และสถาบัน NIAMS ของสหรัฐฯ ระบุว่าผู้ชายที่สะโพกหักมีแนวโน้มเกิดภาวะแทรกซ้อนและเสียชีวิตมากกว่าผู้หญิง
กระดูกพรุนในผู้ชายมีปัจจัยเสี่ยงอะไรบ้าง?
ปัจจัยเสี่ยงของกระดูกพรุนในผู้ชายตามแนวทาง TOPF ปี 2021 และ NIAMS เช่น อายุ 70 ปีขึ้นไป ฮอร์โมนเพศชายต่ำ การใช้ยาสเตียรอยด์ต่อเนื่อง การได้ยาลดฮอร์โมนเพศชาย สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์มาก ดัชนีมวลกายต่ำกว่า 20 เบาหวาน โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ และพ่อหรือแม่เคยสะโพกหัก
ผู้ชายควรตรวจมวลกระดูกเมื่ออายุเท่าไร?
เพื่อคัดกรองกระดูกพรุนในผู้ชาย แนวทางเวชปฏิบัติของมูลนิธิโรคกระดูกพรุนแห่งประเทศไทยปี 2021 ให้ตรวจมวลกระดูกด้วยเครื่อง DXA ในผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไป และผู้ชายที่อายุน้อยกว่า 70 ปีที่มีปัจจัยเสี่ยง ส่วนคณะทำงาน USPSTF ของสหรัฐฯ เห็นว่ายังมีหลักฐานไม่พอจะแนะนำให้ผู้ชายทุกคนตรวจเป็นประจำ การตัดสินใจรายบุคคลเป็นของแพทย์
ผู้ชายที่กระดูกหักหลังอายุ 50 ปีควรทำอย่างไร?
ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการประเมินกระดูกพรุนในผู้ชาย IOF แนะนำให้คุยกับแพทย์โดยเฉพาะเมื่อกระดูกหักหลังอายุ 50 ปี เพราะกระดูกหักจากแรงกระแทกเล็กน้อยหนึ่งครั้งเพิ่มความเสี่ยงที่จะหักซ้ำราวสองเท่า และ NIAMS ระบุว่าผู้ชายมักไม่ได้รับการตรวจหรือรักษาหลังกระดูกหัก
แหล่งอ้างอิง
- World Osteoporosis Day 2026 — International Osteoporosis Foundation
- Summary of the Thai Osteoporosis Foundation (TOPF) Clinical Practice Guideline on the diagnosis and management of osteoporosis 2021 — Osteoporosis and Sarcopenia (PubMed Central)
- Epidemiology of hip fractures in Thailand — Osteoporosis International (PubMed)
- Osteoporosis in Men — National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS)
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- ประเทศและสถานที่
- สหรัฐอเมริกา410
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ