คว่ำบาตรและควบคุมการส่งออกตุลาคม 2026: EU สหรัฐฯ และไทยเปลี่ยนอะไร องค์กรไทยต้องเช็กอะไร
สรุปมาตรการคว่ำบาตรและควบคุมการส่งออก 2–13 ต.ค. 2026: EU ขึ้นบัญชีรัสเซีย สหรัฐฯ คว่ำบาตร ICC ค่าปรับ BofA กฎสินค้าสองทางของไทย และสิ่งที่องค์กรควรตรวจ
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 8 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- 12 ตุลาคม 2026 EU ขึ้นบัญชีคว่ำบาตรรัสเซียเพิ่ม 826 นิติบุคคลและ 743 บุคคล ในอุตสาหกรรมทหาร และอีก 77 คนในอีกฉบับ ซึ่งผูกพันบริษัทนอก EU สำหรับธุรกิจที่ทำใน EU ด้วย
- 9 ตุลาคม 2026 สหรัฐฯ ขึ้นบัญชีศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ทั้งองค์กร พร้อมใบอนุญาตทั่วไป 4 ฉบับ ฉบับหนึ่งให้บริการโทรคมนาคม ซอฟต์แวร์องค์กร และคลาวด์แก่ ICC ต่อได้ ส่วน ICC ประกาศปฏิเสธมาตรการนี้
- 13 ตุลาคม 2026 กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ลงโทษ Bank of America รวมกว่า 1.21 พันล้านดอลลาร์ ส่วนของ OFAC 11.6 ล้านดอลลาร์ มาจาก 475 กรณีที่อาจละเมิดมาตรการคว่ำบาตร เช่น อัปเดตรายชื่อช้าและตั้งค่าการแจ้งเตือนไม่ดี
- BIS ปรับ Lambda Research 2 ล้านดอลลาร์ (รอการลงโทษ 1 ปี) เพราะขายและดูแลไลเซนส์ซอฟต์แวร์ EAR99 ให้บริษัทในเครือ Huawei และ SiCarrier ที่อยู่ใน Entity List แสดงว่าแม้ซอฟต์แวร์ที่ไม่อยู่ในบัญชีควบคุมก็ต้องตรวจผู้รับ
- ไทยเริ่มบังคับขออนุญาตส่งออกสินค้าที่ใช้ได้สองทางหมวดนิวเคลียร์ตั้งแต่ 30 กรกฎาคม 2026 และคณะกรรมการเมื่อ 18 กันยายน 2026 เห็นชอบมาตรการ Catch-All Control กับ Bulk License
มาตรการคว่ำบาตร (sanctions) คือคำสั่งของรัฐที่ห้ามทำธุรกรรมกับบุคคล องค์กร หรือประเทศเป้าหมาย ส่วนการควบคุมการส่งออก (export controls) กำหนดว่าสินค้า ซอฟต์แวร์ และเทคโนโลยีใดส่งให้ใครได้บ้าง ระหว่าง 2–13 ตุลาคม 2026 ทั้งสหภาพยุโรป (EU) สหรัฐฯ และจีนขยับกติกาหลายเรื่องพร้อมกัน ทั้งรายชื่อใหม่ ค่าปรับ และข้อตกลงด้านใบอนุญาตส่งออก
แม้องค์กรไทยจะไม่ใช่บริษัท EU หรือสหรัฐฯ แต่ได้รับผลผ่านบริษัทแม่ ธนาคาร คู่ค้า และเทคโนโลยีที่ซื้อมาใช้ บทความนี้สรุปว่าอะไรเปลี่ยน ใครถูกครอบคลุม และควรตรวจอะไร โดยอ้างจากเอกสารทางการทุกชิ้น
คว่ำบาตรของ EU และสหรัฐฯ ครอบคลุมบริษัทไทยได้อย่างไร
กฎอายัดทรัพย์ที่ EU ใช้กับรายชื่อคว่ำบาตรรัสเซีย (Regulation (EU) No 269/2014) มาตรา 17 ให้ใช้กับพลเมือง EU บริษัทที่จดทะเบียนในประเทศสมาชิกไม่ว่าอยู่ที่ใด และ "นิติบุคคลใดก็ตาม" สำหรับธุรกิจที่ทำใน EU ทั้งหมดหรือบางส่วน ผลคืออายัดเงินและทรัพยากรทางเศรษฐกิจของผู้ที่ถูกขึ้นบัญชี และห้ามให้เงินหรือทรัพยากรแก่ผู้นั้นทั้งทางตรงและทางอ้อม
ฝั่งสหรัฐฯ กระทรวงการต่างประเทศอธิบายในเอกสารเรื่อง ICC ว่าธุรกรรมของบุคคลสหรัฐฯ หรือธุรกรรมที่เกิดขึ้นหรือผ่านสหรัฐฯ ที่เกี่ยวกับทรัพย์สินของผู้ถูกขึ้นบัญชีเป็นสิ่งต้องห้าม เว้นแต่มีใบอนุญาต ส่วนการควบคุมการส่งออกของกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ (BIS) ตามกฎ Export Administration Regulations (EAR) ตามไปถึงสินค้าที่ผลิตนอกสหรัฐฯ บางประเภท เช่น กรณี Bosch ที่ BIS ปรับเพราะส่งสินค้าที่อยู่ใต้ EAR จากนอกสหรัฐฯ ไปให้ Huawei
กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ยังระบุในการคว่ำบาตรเครือข่ายเรือของอิหร่านเมื่อ 8 ตุลาคม 2026 ว่าแผน Operation Economic Outcast ขยายความเสี่ยงไปถึง "บุคคลที่ไม่ใช่สหรัฐฯ" ที่ยังทำธุรกิจกับรัฐบาลอิหร่าน
มาตรการคว่ำบาตรและควบคุมการส่งออกที่เปลี่ยนใน 2 สัปดาห์ล่าสุด
| วันที่ (2026) | หน่วยงาน | เกิดอะไรขึ้น | ใครควรสนใจ |
|---|---|---|---|
| 2 ต.ค. | BIS | ยอมความกับ Lambda Research ค่าปรับ 2 ล้านดอลลาร์ (รอการลงโทษ) เรื่องขายไลเซนส์และบริการซอฟต์แวร์ให้ผู้อยู่ใน Entity List | ผู้ขายและผู้แทนจำหน่ายซอฟต์แวร์ |
| 7 ต.ค. | กระทรวงการคลังสหรัฐฯ | เปิดเผยค่าปรับ 200,000 ดอลลาร์ ภายใต้โครงการคุมการลงทุนขาออก (OISP) | ผู้ลงทุนใน AI ชิป และควอนตัมในจีน |
| 8 ต.ค. | OFAC | ขึ้นบัญชีเรือ 17 ลำที่ขนน้ำมันอิหร่านไปตลาดเอเชียใต้และเอเชียตะวันออก | ผู้ซื้อปิโตรเลียม เจ้าของเรือ ผู้ประกันภัย |
| 8–9 ต.ค. | EU–จีน | แถลงการณ์ร่วมเรื่องการเจรจาควบคุมการส่งออกและใบอนุญาตแร่หายาก | ผู้ผลิตที่ใช้แม่เหล็กและแร่หายาก |
| 9 ต.ค. | OFAC | ขึ้นบัญชี ICC ทั้งองค์กร ออกใบอนุญาตทั่วไป 13–16 และยอมความกับบริษัทขนส่ง Pegasus | ผู้ให้บริการไอทีและโลจิสติกส์ |
| 9 ต.ค. | OFAC | ใบอนุญาตทั่วไป 135 ให้ซื้อขายและนำเข้าดีเซลจากรัสเซียได้ถึง 7 เม.ย. 2027 | ผู้ค้าน้ำมัน |
| 12 ต.ค. | คณะมนตรี EU | ขึ้นบัญชีรัสเซีย 1,569 รายชื่อ อีก 77 คนในอีกฉบับ และเกาหลีเหนือ 3 คนกับ 4 องค์กร | ผู้ค้ากับรัสเซียและเกาหลีเหนือ |
| 13 ต.ค. | กระทรวงการคลังสหรัฐฯ | ลงโทษ Bank of America กว่า 1.21 พันล้านดอลลาร์ ด้านป้องกันการฟอกเงินและคว่ำบาตร | ธนาคารและลูกค้าธุรกิจ |
EU ขึ้นบัญชีคว่ำบาตรรัสเซีย 1,569 รายชื่อ ใครถูกครอบคลุม
Council Implementing Regulation (EU) 2026/2281 ลงวันที่ 12 ตุลาคม 2026 เพิ่ม 826 นิติบุคคลและ 743 บุคคลเข้าภาคผนวก I ของกฎ 269/2014 คณะมนตรี EU ให้เหตุผลว่าบริษัทเหล่านี้อยู่ในบัญชีที่รัฐบาลรัสเซียจัดทำเองว่าเป็นอุตสาหกรรมทหาร ส่วนบุคคลเป็นผู้บริหารของบริษัทเหล่านั้น อีกฉบับคือ 2026/2292 เพิ่มอีก 77 คน รายละเอียดและท่าทีของแต่ละฝ่ายอยู่ในข่าว EU คว่ำบาตรรัสเซีย 1,569 รายชื่อ
วันเดียวกัน EU ยังออก Implementing Regulation 2026/2278 เพิ่ม 3 คนและ 4 องค์กรในบัญชีคว่ำบาตรเกาหลีเหนือ ฐานช่วยหลบเลี่ยงหรือละเมิดมาตรการของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ หรือเกี่ยวข้องกับโครงการนิวเคลียร์และขีปนาวุธของเกาหลีเหนือ
ข้อสังเกตสำหรับผู้ทำ compliance คือกฎของ EU และสหรัฐฯ ไม่ได้ไปทางเดียวกันเสมอ ในสัปดาห์เดียวกันกับที่ EU ขยายบัญชีรัสเซีย OFAC ออกใบอนุญาตทั่วไปฉบับที่ 135 อนุญาตธุรกรรมขายและนำเข้าดีเซลที่มีแหล่งกำเนิดรัสเซียถึง 7 เมษายน 2027 บริษัทที่ค้าขายกับทั้งสองตลาดจึงต้องตรวจทั้งสองชุดกฎแยกกัน
สหรัฐฯ คว่ำบาตรศาล ICC: ผู้ให้บริการไอทีและคลาวด์ต้องรู้อะไร
เมื่อ 9 ตุลาคม 2026 OFAC เพิ่ม International Criminal Court ที่กรุงเฮกเข้าบัญชี SDN ตามคำสั่งฝ่ายบริหาร (Executive Order) 14203 เอกสารข้อเท็จจริงของกระทรวงการต่างประเทศระบุว่าทำเพื่อปกป้องอธิปไตยของสหรัฐฯ และก่อนหน้านี้สหรัฐฯ คว่ำบาตรบุคคลภายใต้คำสั่งนี้แล้ว 17 ราย
ICC ออกแถลงการณ์วันเดียวกันว่าปฏิเสธมาตรการนี้อย่างหนักแน่น ศาลระบุว่าเป็นองค์กรตุลาการอิสระที่รัฐภาคี 125 ประเทศมอบหมาย และมาตรการนี้มุ่งขัดขวางการทำงานของศาล Tomoko Akane ประธาน ICC กล่าวว่าศาล "จะปฏิบัติหน้าที่ต่อไปอย่างเต็มที่ อย่างเป็นอิสระและเป็นกลาง" (พื้นหลังเพิ่มเติม)
ใบอนุญาตทั่วไป 13–16 ของ ICC อนุญาตอะไรบ้าง
สิ่งที่ฝ่ายไอทีควรรู้คือ General License 14 อนุญาตธุรกรรมที่จำเป็นต่อการรับส่งโทรคมนาคมกับ ICC บริการสื่อสารผ่านอินเทอร์เน็ต เช่น อีเมล ประชุมวิดีโอ ยืนยันตัวตน เว็บโฮสติ้ง และจดโดเมน รวมถึงการจัดหา ติดตั้ง ดูแล และซ่อมซอฟต์แวร์องค์กร ซึ่งนิยามรวม ERP ระบบการเงิน HR ความปลอดภัยไซเบอร์ สำรองข้อมูล และ SaaS บนคลาวด์
General License 13 อนุญาตธุรกรรมเพื่อคงหรือยุติการดำเนินงานและสัญญากับ ICC ถึง 7 เมษายน 2027 ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศบอกว่ามีไว้ให้รัฐภาคีแสดงความคืบหน้าทางการทูตและกฎหมาย และอาจปรับได้ ส่วนฉบับ 15 และ 16 เกี่ยวกับเงินบำนาญและผู้ต้องขัง ทั้งนี้ใบอนุญาตไม่ครอบคลุมบุคคลอื่นที่ถูกขึ้นบัญชีในโครงการเดียวกัน
บทเรียนจากคดีคว่ำบาตร: ธนาคาร ซอฟต์แวร์ ขนส่ง และการลงทุน
Bank of America — กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ลงโทษรวมกว่า 1.21 พันล้านดอลลาร์ ส่วนของ OFAC คือการยอมความ 11.6 ล้านดอลลาร์ จาก 475 กรณีที่อาจละเมิด เช่น ส่งการชำระเงินผ่านธนาคารที่ถูกคว่ำบาตร ตั้งค่าการแจ้งเตือนไม่ดีจนผู้ถูกขึ้นบัญชีทำธุรกรรมได้ และอัปเดตรายชื่อช้าหลังมีประกาศใหม่ Scott Bessent รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ บอกว่าการลงโทษนี้ "ส่งสารชัดเจนว่าแม้สถาบันการเงินที่ใหญ่ที่สุดก็ไม่อยู่เหนือกฎหมาย"
Lambda Research — BIS ระบุ 66 กรณีที่บริษัทขายไลเซนส์ซอฟต์แวร์ออกแบบระบบแสงซึ่งจัดเป็น EAR99 และให้บริการอัปเดตแก่ Huawei Technologies Japan และ Shenzhen SiCarrier Technologies ที่อยู่ใน Entity List ระหว่างปี 2021–2025 นอกจากค่าปรับ 2 ล้านดอลลาร์ที่รอการลงโทษ 1 ปี บริษัทต้องตั้งผู้รับผิดชอบ compliance อย่างน้อย 2 คนและอบรมภายใน 3 เดือน
Pegasus Worldwide Logistics — บริษัทรับจัดการขนส่งยอมจ่าย 175,015 ดอลลาร์ เพราะช่วยนำเข้าเครื่องจักรหนึ่งเครื่องที่บริษัทซึ่งถูกขึ้นบัญชีเป็นผู้จัดหา ระหว่างปี 2023–2024 และไม่ตอบหมายเรียกของ OFAC ให้ครบนานหกเดือน
Amidi — กระทรวงการคลังสหรัฐฯ เปิดเผยเมื่อ 7 ตุลาคม 2026 ว่าได้ปรับ Amidi 200,000 ดอลลาร์ไปเมื่อกรกฎาคม 2026 ซึ่งเป็นค่าปรับแรกของโครงการ เพราะไม่แจ้งการลงทุนราว 92,478 ดอลลาร์ที่บริษัทลูกในจีนลงในบริษัท AI ของจีน โครงการ OISP ครอบคลุมการลงทุนในจีน ฮ่องกง และมาเก๊าในด้านควอนตัม AI และเซมิคอนดักเตอร์
จีน–EU และกฎสินค้าที่ใช้ได้สองทางของไทย
แถลงการณ์ร่วมหลังการหารือระหว่าง Wang Wentao รัฐมนตรีพาณิชย์จีน กับ Maroš Šefčovič กรรมาธิการการค้า EU ที่ปักกิ่งวันที่ 8–9 ตุลาคม 2026 ระบุว่าสองฝ่ายจะเสริมการเจรจาเรื่องควบคุมการส่งออก จีนพร้อมอำนวยความสะดวกใบอนุญาตส่งออกแร่หายากและแม่เหล็กถาวรให้ EU ผ่านช่องทางเร่งด่วน EU จะช่วยเร่งใบอนุญาตสินค้าสองทางบางรายการให้จีน และสองฝ่ายจะแจ้งล่วงหน้าเรื่องการขึ้นหรือถอดรายชื่อ ส่วนเรื่องรถไฮบริด สองฝ่ายตกลงกันได้ (อ่านข่าวโควตารถไฮบริดจีนของ EU)
ในไทย ประกาศของกรมการค้าต่างประเทศให้ผู้ส่งออกสินค้าที่ใช้ได้สองทาง (Dual-Use Items: DUI) ตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ 2 ฉบับ พ.ศ. 2569 ยื่นขอใบอนุญาตล่วงหน้าได้ตั้งแต่ 30 มิถุนายน 2026 และเริ่มบังคับขออนุญาตสินค้าหมวด 0 ที่เกี่ยวกับนิวเคลียร์ตั้งแต่ 30 กรกฎาคม 2026 ข่าวของกรมฯ ที่เผยแพร่ผ่านแนวหน้าระบุว่าคณะกรรมการเมื่อ 18 กันยายน 2026 เห็นชอบมาตรการ Catch-All Control สำหรับสินค้านอกบัญชีที่มีความเสี่ยง และ Bulk License ที่คาดว่าใช้ได้ภายในปี 2026 พร้อมตั้งคณะอนุกรรมการเตรียมขยายไปหมวด 7, 8 และ 9
องค์กรไทยควรตรวจอะไรตอนนี้
- อัปเดตรายชื่อคว่ำบาตรทันทีที่มีประกาศ ทั้งบัญชี SDN ของ OFAC และบัญชีของ EU ไม่ใช่รอบละเดือน กรณี Bank of America แสดงว่าการอัปเดตช้าคือจุดที่ถูกลงโทษ
- ตรวจคู่ค้ารัสเซียและเกาหลีเหนือกับรายชื่อ 12 ตุลาคม โดยเฉพาะบริษัทที่มีบริษัทแม่ บริษัทลูก หรือธุรกรรมใน EU
- ผู้ขายซอฟต์แวร์และคลาวด์ตรวจผู้รับทุกครั้ง รวมถึงการต่ออายุไลเซนส์และงานซัพพอร์ต และเช็ก Entity List ของ BIS ก่อนขายหรืออัปเดต
- บริษัทขนส่งและผู้ค้าน้ำมันตรวจเรือและผู้ขาย กับรายชื่อเรือที่ OFAC ประกาศ และเก็บหลักฐานการตรวจไว้
- ผู้ส่งออกสินค้าไทยตรวจพิกัดสินค้าในระบบจำแนกสินค้า DUI ของกรมการค้าต่างประเทศ และเตรียมรับ Catch-All Control
| สิ่งที่ต้องเช็ก | แหล่งตรวจ | เมื่อไร |
|---|---|---|
| รายชื่อบุคคลและองค์กรที่ถูกคว่ำบาตรของสหรัฐฯ | Sanctions List Search ของ OFAC | ก่อนเริ่มสัญญาและทุกครั้งที่มีประกาศ |
| รายชื่อคว่ำบาตรของ EU | Official Journal ของ EU (EUR-Lex) | ทุกครั้งที่ EU ประกาศ |
| ผู้รับสินค้าและซอฟต์แวร์จากสหรัฐฯ | Entity List ของ BIS | ก่อนขาย ต่ออายุ และอัปเดต |
| สินค้าส่งออกจากไทย | ระบบ e-Classification ของกรมการค้าต่างประเทศ | ก่อนส่งออกทุกล็อต |
ติดตามกฎหมายดิจิทัลและการค้าที่กระทบองค์กรไทยได้ที่หมวดนโยบาย
คำถามที่พบบ่อย
บริษัทไทยต้องปฏิบัติตามมาตรการคว่ำบาตรของ EU และสหรัฐฯ หรือไม่?
แม้บริษัทไทยจะไม่ใช่บริษัท EU หรือสหรัฐฯ แต่มาตรา 17 ของ Regulation (EU) No 269/2014 ใช้กับนิติบุคคลใดก็ตามสำหรับธุรกิจที่ทำใน EU ทั้งหมดหรือบางส่วน ส่วนของสหรัฐฯ ห้ามธุรกรรมของบุคคลสหรัฐฯ หรือธุรกรรมที่เกิดขึ้นหรือผ่านสหรัฐฯ บริษัทไทยที่มีบริษัทแม่ คู่ค้า ธนาคาร หรือเทคโนโลยีจาก EU และสหรัฐฯ จึงได้รับผลทางอ้อมเสมอ
สหรัฐฯ คว่ำบาตรศาล ICC แล้วผู้ให้บริการไอทีและคลาวด์ยังให้บริการ ICC ได้หรือไม่?
OFAC ออก General License 14 เมื่อ 9 ตุลาคม 2026 อนุญาตธุรกรรมที่จำเป็นต่อการรับส่งโทรคมนาคม บริการสื่อสารผ่านอินเทอร์เน็ต และการจัดหา ติดตั้ง ดูแล ซอฟต์แวร์องค์กรรวมถึง SaaS บนคลาวด์ให้ ICC ต่อได้ ส่วน General License 13 อนุญาตธุรกรรมเพื่อคงหรือยุติสัญญากับ ICC ถึง 7 เมษายน 2027 แต่ใบอนุญาตเหล่านี้ไม่ครอบคลุมบุคคลอื่นที่ถูกคว่ำบาตรในโครงการเดียวกัน
Bank of America ถูกลงโทษเรื่องคว่ำบาตรเพราะทำอะไรผิด?
กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ระบุเมื่อ 13 ตุลาคม 2026 ว่า Bank of America มี 475 กรณีที่อาจละเมิดมาตรการคว่ำบาตร เช่น ส่งการชำระเงินผ่านธนาคารที่ถูกคว่ำบาตร ตั้งค่าการแจ้งเตือนไม่ดีจนผู้ถูกคว่ำบาตรทำธุรกรรมได้ และอัปเดตรายชื่อช้าหลังมีประกาศใหม่ OFAC ปรับ 11.6 ล้านดอลลาร์ และเมื่อรวมโทษด้านป้องกันการฟอกเงินจาก FinCEN และ OCC ยอดรวมเกิน 1.21 พันล้านดอลลาร์
ไทยมีกฎควบคุมการส่งออกสินค้าที่ใช้ได้สองทางอย่างไรในปี 2026?
กรมการค้าต่างประเทศให้ผู้ส่งออกสินค้าที่ใช้ได้สองทาง (Dual-Use Items) ยื่นขอใบอนุญาตล่วงหน้าได้ตั้งแต่ 30 มิถุนายน 2026 และเริ่มบังคับขออนุญาตสินค้าหมวดนิวเคลียร์ (หมวด 0) ตั้งแต่ 30 กรกฎาคม 2026 ต่อมาเมื่อ 18 กันยายน 2026 คณะกรรมการเห็นชอบมาตรการ Catch-All Control สำหรับสินค้านอกบัญชีที่มีความเสี่ยง และ Bulk License สำหรับผู้ส่งออกประจำ
แหล่งอ้างอิง
- Settlement Agreement between OFAC and Pegasus Worldwide Logistics; International Criminal Court Designation and General Licenses; Burma-related Designation Removal — U.S. Department of the Treasury, OFAC
- U.S. Treasury Announces Record Enforcement Actions Against Bank of America — U.S. Department of the Treasury
- Council Implementing Regulation (EU) 2026/2281 of 12 October 2026 implementing Regulation (EU) No 269/2014 — Official Journal of the European Union (EUR-Lex)
- Settlement Agreement and Order — Lambda Research Corporation (October 2, 2026) — Bureau of Industry and Security, U.S. Department of Commerce
- Joint Statement at the second meeting of the EU-China Trade and Investment Consultations — European Commission
- Imposing Sanctions on the International Criminal Court (Fact Sheet) — U.S. Department of State
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ