รัชกาลที่ 10: พระราชประวัติ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว การศึกษา การบิน จิตอาสา

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว คือ พระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 10 แห่งราชวงศ์จักรี พระราชสมภพ เมื่อวันจันทร์ที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2495 (ค.ศ. 1952) เสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติ เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 (ค.ศ. 2016) พระราชพิธีบรมราชาภิเษกอย่างเป็นทางการจัดขึ้นในวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 (ค.ศ. 2019)

บันทึกนี้รวบรวม พระราชประวัติ ของรัชกาลที่ 10 จากเอกสารของหน่วยราชการในพระองค์ กรมศิลปากร กรมประชาสัมพันธ์ และสำนักงานศึกษาธิการภาค 11 ตั้งแต่ทรงพระเยาว์ การศึกษาในอังกฤษและออสเตรเลีย การทหารและการบิน กีฬาและดนตรี พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ไปจนถึงโครงการ จิตอาสาพระราชทาน จุดที่แหล่งข้อมูลระบุไม่ตรงกัน เราบอกที่มาไว้ในเนื้อความ

รัชกาลที่ 10: พระนาม พระราชอิสริยยศ และพระราชวงศ์

พระนามเดิม ของรัชกาลที่ 10 คือ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ ตามที่กรมศิลปากรบันทึก ต่อมาหน่วยราชการในพระองค์ระบุว่า ทรงดำรงพระอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร ตั้งแต่ พ.ศ. 2515 (ค.ศ. 1972) เสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติต่อจากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 และ ทรงรับ บรมราชาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์ลำดับที่ 10 แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ โดยสมบูรณ์ตามโบราณขัตติยราชประเพณี เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2562

พระปรมาภิไธยตามจารึกในพระสุพรรณบัฏ คือ “พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดี ศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ มหิศรภูมิพลราชวรางกูร กิติสิริสมบูรณอดุลยเดช สยามินทราธิเบศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว” ข่าวของหน่วยราชการในพระองค์ใช้ พระนาม โดยย่อว่า พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว หรือ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

รัชกาลที่ 10 ทรงเป็นพระราชโอรสเพียงพระองค์เดียวในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งมี พระราชโอรสและพระราชธิดา รวม 4 พระองค์ ตามลำดับดังนี้

1. ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี
2. พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
3. สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
4. สมเด็จเจ้าฟ้า ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี

พระราชสมภพ และการศึกษาขั้นต้นของรัชกาลที่ 10

กรมศิลปากรบันทึกเวลา พระราชสมภพ ของรัชกาลที่ 10 ไว้ที่ 17 นาฬิกา 45 นาที ของวันจันทร์ที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2495 ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ต่อมาในวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2495 มีการจัด พระราชพิธีสมโภชเดือนขึ้นพระอู่ ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน โดยในเย็นวันที่ 14 กันยายน สมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า ทรงเป็นประธานเจริญพระพุทธมนต์ ครั้งนั้น มีการถ่ายทอดเสียงในพระราชพิธีทางวิทยุไปทั่วประเทศ และสภาวัฒนธรรมแห่งชาติจัดขับไม้มโหรีขับกล่อม

ด้านการศึกษาขั้นต้น สำนักงานศึกษาธิการภาค 11 ระบุว่า รัชกาลที่ 10 ทรงสำเร็จการศึกษาขั้นต้นในระดับอนุบาล รุ่นที่ 2 จากโรงเรียนจิตรลดา กรมศิลปากรบันทึกว่า ทรงแสดงพระองค์เป็นพุทธมามกะที่ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2509 (ค.ศ. 1966) ก่อนเสด็จพระราชดำเนินไปทรงศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ

รัชกาลที่ 10 กับการศึกษาในอังกฤษ ออสเตรเลีย และไทย

จากนั้น รัชกาลที่ 10 จึงเสด็จไปทรงศึกษาต่อในระดับประถมศึกษาที่โรงเรียนคิงส์มีด แคว้นซัสเซกส์ และศึกษาระดับมัธยมศึกษาที่โรงเรียนมิลฟิลด์ แคว้นซอมเมอร์เซท ประเทศอังกฤษ ต่อมา ทรงศึกษาต่อ ที่โรงเรียนคิงส์สกูล นครซิดนีย์ และวิทยาลัยการทหารดันทรูน กรุงแคนเบอร์รา ประเทศออสเตรเลีย ตามบันทึกของกรมศิลปากร ส่วนสำนักงานศึกษาธิการภาค 11 ระบุว่า ทรงศึกษาต่อวิชาทหาร แล้วต่อในระดับปริญญาตรี สาขาอักษรศาสตร์ (ด้านการทหาร) ที่ประเทศออสเตรเลีย

หลัง เสด็จนิวัติประเทศไทย ยังมีบันทึกการศึกษาต่ออีกหลายหลักสูตร

• โรงเรียนเสนาธิการทหารบก รุ่นที่ 46 เมื่อ พ.ศ. 2520 ตามกรมศิลปากร
• คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช รุ่นที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2525 ทรงสำเร็จการศึกษานิติศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับ 2) ตามสำนักงานศึกษาธิการภาค 11
• หลักสูตรวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักรแห่งสหราชอาณาจักร เมื่อ พ.ศ. 2533 (ค.ศ. 1990)

การผนวชของรัชกาลที่ 10 และงานด้านพระพุทธศาสนา

กรมศิลปากรบันทึกว่า พระราชพิธีผนวช จัดขึ้น ณ พัทธสีมาวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในวันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2521 (ค.ศ. 1978) โดยมีสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (วาสนมหาเถร) เป็นพระราชอุปัธยาจารย์ ได้รับถวายพระสมณนามว่า “วชิราลงฺกรโณ” และ ประทับอยู่ ณ วัดบวรนิเวศวิหาร จนถึงวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2521 จึง ทรงลาสิกขา

ในฐานะ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ เคย เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ไปทรงเปลี่ยนเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ตามฤดูกาล รวมถึงงานบุญในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ภายหลัง เสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติ สำนักงานศึกษาธิการภาค 11 บันทึกว่า เมื่อเดือนเมษายน 2565 รัชกาลที่ 10 ทรงพระดำเนินขึ้น-ลงพระบรมบรรพต (เจดีย์ภูเขาทอง) วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร ทางบันไดจำนวน 688 ขั้น เพื่อทรงห่มผ้าองค์พระเจดีย์บรมบรรพต ซึ่งสูงจากฐานถึงยอด 63.6 เมตร

รัชกาลที่ 10 กับการรับราชการทหารสามเหล่าทัพ

กรมศิลปากรระบุว่า ภายหลังการเสด็จกลับมาประเทศไทย ทรงรับราชการทหารและ ศึกษาต่อในโรงเรียนเสนาธิการทหารบก สำนักงานศึกษาธิการภาค 11 บันทึกว่า รัชกาลที่ 10 ทรงดำรงพระยศทางทหารของ 3 เหล่าทัพ คือ พลเอก พลเรือเอก และพลอากาศเอก และ ได้ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจด้านการทหาร โดยทรงเข้าร่วมปฏิบัติการรบในการต่อต้านการก่อการร้ายในภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

ภาพชุดที่หน่วยราชการในพระองค์เผยแพร่ในหน้าดาวน์โหลด พระบรมฉายาลักษณ์ มีทั้งภาพขณะฝึกในสนาม ภาพขณะลาดตระเวนในป่า และภาพในเต็นท์สื่อสารภาคสนาม ซึ่งเป็นภาพถ่ายเก่าจากช่วงรับราชการทหาร

รัชกาลที่ 10 กับการบิน: เส้นทางสู่ “กษัตริย์นักบิน”

สำนักงานศึกษาธิการภาค 11 ระบุว่า รัชกาลที่ 10 ทรงสนพระทัยด้านอากาศยานและการบินมาตั้งแต่ทรงพระเยาว์ จนได้รับการขนานนามว่า “กษัตริย์นักบิน” และ ทรงพระปรีชาชาญในวิทยาการด้านการบิน ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ลำดับการฝึกบินที่บันทึกไว้มีดังนี้

• ทรงผ่านการฝึกบินด้วยเครื่องบินใบพัด แบบมาร์คเคตตี้ของฝูงขั้นปลาย โรงเรียนการบิน กองทัพอากาศ
• เครื่องบินไอพ่นแบบ ที 33 และหลักสูตรนักบินขับไล่ไอพ่นสมรรถนะสูงกับเครื่องบินขับไล่แบบ เอฟ 5 อี/เอฟ ของกองบิน 1 ฝูงบิน 102
• เคยทรงเข้าร่วมการแข่งขันการใช้อาวุธทางอากาศ ณ สนามฝึกใช้อาวุธทางอากาศชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี และ ทรงชนะเลิศการแข่งขัน เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2530
• ทรงเข้ารับการฝึกหลักสูตรการบินในฐานะนักบินโบอิ้ง 737 – 400 จากบริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) และ ทรงได้รับใบอนุญาตนักบินพาณิชย์เอก เมื่อ พ.ศ. 2548
• ทรงเข้ารับการฝึกหลักสูตรกัปตัน และ ทรงรับการทูลเกล้าทูลกระหม่อม ถวายตำแหน่งนักบินที่ 1 ใน พ.ศ. 2549 รวมชั่วโมงบิน 3,000 ชั่วโมง
• เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2552 กรมการขนส่งทางอากาศ ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายใบรับรองในตำแหน่งครูฝึกภาคอากาศ และครูฝึกเครื่องช่วยฝึกบิน สำหรับเครื่องบินโบอิ้ง 737 – 400

รัชกาลที่ 10 กับกีฬา ดนตรี และ Bike for Mom–Bike for Dad

นอกเหนือจากงานราชการ สำนักงานศึกษาธิการภาค 11 บันทึกว่า รัชกาลที่ 10 ทรงเปี่ยมด้วยพระอัจฉริยภาพในหลายๆด้าน ทรงมีพระอัธยาศัยรักการผจญภัย ทั้งการทรงม้า ฟุตบอล รักบี้ฟุตบอลและเรือพาย และ สืบทอดพระอัจฉริยภาพด้านดนตรี จาก พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาตั้งแต่ทรงพระเยาว์ ทรงโปรดปรานการเป่าแซกโซโฟนมากเป็นพิเศษ และ ทรงดนตรีร่วมกับ พระราชบิดาอยู่บ่อยครั้ง

กิจกรรมปั่นจักรยานสองครั้งใน พ.ศ. 2558 (ค.ศ. 2015) เป็นงานที่ประชาชนจำนวนมากมีส่วนร่วม

• “ปั่นเพื่อแม่ Bike For Mom” เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 83 พรรษา เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม 2558 รัชกาลที่ 10 ทรงนำประชาชนปั่นจักรยาน ระยะทาง 43 กิโลเมตร มีประชาชนจาก 77 จังหวัดร่วม 136,411 คน และสร้างสถิติโลกของกินเนสส์บุ๊ก เวิลด์ เรคคอร์ดส
• “ปั่นเพื่อพ่อ Bike For Dad” เฉลิมพระเกียรติรัชกาลที่ 9 เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 88 พรรษา 5 ธันวาคม 2558 เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2558 ระยะทาง 29 กิโลเมตร มีผู้ร่วมกิจกรรม 568,427 คน