ประวัติ BMW ในไทย: จากยนตรกิจและโรงงาน YMC ของตระกูลลีนุตพงษ์ ถึงโรงงาน BMW ระยองปี 2000

BMW 2000 รถยนต์ของตำรวจนครบาล ปี 2512 (1969)

ห้าปีต่อมา หน้าประวัติฉบับภาษาไทยระบุว่า "BMW รุ่น 2000 ได้รับเลือกเป็นรถยนต์นครบาล" ส่วนฉบับภาษาอังกฤษเขียนว่า "BMW 2000 was the official police vehicle" หน้าประวัติไม่ได้ระบุจำนวนรถหรือวิธีคัดเลือก ช่วงนี้ของประวัติ BMW ในไทยยังเป็นยุคนำเข้ารถทั้งคัน ก่อนนโยบายภาษีในทศวรรษถัดมาจะเปลี่ยนวิธีทำธุรกิจ

ภาษีและคำสั่งห้ามนำเข้า CBU ในประวัติ BMW ในไทย

หน้าประวัติไทยยานยนตร์เล่าช่วงนี้ใต้หัวข้อ "Adversity Strikes" ว่ารัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจร ขึ้นภาษีรถนำเข้าตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับใหม่ เป็น 80% สำหรับรถนำเข้าทั้งคัน (CBU) และ 30% สำหรับชิ้นส่วนที่ยังไม่ประกอบ (CKD) และระบุว่าในปี 2516 (1973) รัฐห้ามนำเข้ารถ CBU และบังคับใช้ชิ้นส่วนในประเทศ 45% แล้วเพิ่มเป็น 54%

งานวิจัยของ Natsuda และ Thoburn ที่ Ritsumeikan Asia Pacific University เผยแพร่ปี 2011 ลำดับปีไว้ต่างออกไป

• นโยบายยานยนต์ฉบับแรกปี 2514 (1971) กำหนดชิ้นส่วนในประเทศ 25% ให้มีผลปี 2516 แต่ใช้จริงตั้งแต่ปี 2518 (1975)
• กระทรวงพาณิชย์ห้ามนำเข้ารถยนต์นั่ง CBU ตั้งแต่มกราคม 2521 (1978) ถึงปี 2534 (1991)
• ปี 2521 อัตราชิ้นส่วนในประเทศของรถยนต์นั่งเพิ่มจาก 25% เป็น 35% แล้วเพิ่มปีละ 5% จนถึง 50% ในปี 2526 (1983)
• อัตรา 54% เป็นระดับสูงสุดของรถยนต์นั่ง กำหนดในปี 2537 (1994)

ข่าวของ BMW Group ปี 2005 เรื่องโรงงานในไทยอธิบายว่า BMW ใช้วิธีประกอบแบบ CKD ในตลาดที่ภาษีนำเข้าสูงจนกีดกันรถนำเข้าทั้งคัน ภาษีกลุ่มนี้จึงเป็นฉากหลังของประวัติ BMW ในไทยตลอดยุคโรงงาน YMC

YMC Assembly: โรงงานประกอบ BMW 520 ในประวัติ BMW ในไทย

ครอบครัวตั้งบริษัท วาย เอ็ม ซี แอสเซ็มบลี จำกัด ในปี 2516 (1973) พร้อมโรงงานผลิตชิ้นส่วนในประเทศสำหรับรถ BMW, Peugeot และ Citroën ทุกรุ่นที่ประกอบในไทย ฉบับภาษาไทยระบุว่าโรงงานเริ่มผลิต Peugeot 504 และ Citroën CX 20 ในปีนั้น ขณะที่ฉบับภาษาอังกฤษจัด CX 20 ไว้ในปี 2518

ปี 2518 (1975) บริษัทนำเข้าชิ้นส่วน CKD ของ BMW ซีรีส์ 3 และซีรีส์ 5 และเริ่มประกอบ BMW 520 (E12) ตามด้วย Citroën CX 20, CX Prestige, BX16, BX19 และ Peugeot 305, 309, 505 ปี 2529 (1986) YMC ได้รางวัลความเป็นเลิศด้านการผลิตจาก BMW AG เมืองมิวนิก

Forbes Thailand เขียนถึงทศวรรษ 1980 ว่ากลุ่มยนตรกิจสร้างโรงงานประกอบรถยนต์และนำเข้ารถหรูเกือบ 10 แบรนด์ และระบุว่ากลุ่มเคยขายรถได้ราว 10,000 คันต่อปี มูลค่ากว่า 15,000 ล้านบาท แต่ไม่มีแหล่งใดที่เราเปิดอ่านระบุที่ตั้งและกำลังการผลิตของโรงงาน YMC

BMW 316 และ 316/4: รุ่นขายดีในประวัติ BMW ในไทย (2523–2527)

หน้าประวัติระบุว่า BMW 316 เปิดตัวเชิงพาณิชย์ในปี 2523 (1980) โฆษณาที่บริษัทนำมาแสดงลงชื่อบริษัท ยนตรกิจ จำกัด เลขที่ 12/1-4 รองเมือง ซอย 5 ปทุมวัน ระบุเครื่องยนต์ 1,600 ซีซี และอ้างว่า "จำนวน 200 คันแรก" ขายหมดตั้งแต่เปิดจอง คำบรรยายในโฆษณาระบุว่างาน "ยนตรกิจ 80" จัดที่ "คอนเวนชั่นฮอลล์ แอมบาสเดอร์" วันที่ 18 กรกฎาคม 2523 โดยรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมเป็นประธาน

ปี 2527 (1984) ฉบับภาษาอังกฤษเรียก BMW 316/4 ว่า "an all-time bestseller" หลังรุ่น 4 ประตูเข้ามาแทนรุ่นซีดาน 2 ประตูที่ขายในตลาดอื่นทั่วโลก ฉบับภาษาไทยเขียนว่าเป็นรถที่ขายดีที่สุดเพราะเปลี่ยนจาก 2 ประตูเป็น 4 ประตู แต่ไม่ได้ให้ตัวเลขยอดขาย ประวัติ BMW ในไทยช่วงนี้จึงยืนยันได้เพียงว่ารุ่นนี้ขายดี ไม่ทราบว่าขายได้กี่คัน

ไทยยานยนตร์ ตราครุฑ และรางวัลจาก BMW AG ในประวัติ BMW ในไทย (2528–2529)

ชื่อ "ไทยยานยนตร์" เข้ามาในเรื่องนี้ปี 2528 (1985) เมื่อครอบครัวซื้อกิจการบริษัท ไทยยานยนตร์ จำกัด อดีตผู้นำเข้า Jeep และ Ford หน้าประวัติภาษาอังกฤษระบุว่าบริษัทนี้เคยได้รับตราตั้งครุฑ (Garuda) เพื่อรับรองการให้บริการที่ดีเด่นต่อประเทศ

ปีเดียวกัน BMW AG มอบแบบจำลองอาคารสำนักงานใหญ่ทรง 4 สูบ (4-cylinder) เพื่อยกย่องผลงานการขายของผู้ก่อตั้ง ฉบับภาษาไทยระบุว่ามอบให้อรรถพร ลีนุตพงษ์ เป็นสัญลักษณ์ของ "ความมุ่งมั่นสู่อนาคต" หรือ "Commitment to the Future" ปี 2529 (1986) บริษัทเปิดตัว BMW ซีรีส์ 7 ที่โรงแรมแมนดารินโอเรียนเต็ล และซื้อกิจการ Commercial Motor Works อดีตผู้นำเข้า Volkswagen จนได้สิทธิ์จำหน่ายรถยนต์นั่งและรถตู้ Volkswagen

เปิดเสรีปี 2534 ถึงวิกฤตต้มยำกุ้ง 2540

งานวิจัยของ Natsuda และ Thoburn ระบุว่ารัฐบาลอานันท์ ปันยารชุน ที่ตั้งขึ้นหลังรัฐประหารเดือนกุมภาพันธ์ 2534 (1991) ยกเลิกคำสั่งห้ามนำเข้ารถ CBU และลดภาษีทั้งรถ CBU และชิ้นส่วน CKD หน้าประวัติไทยยานยนตร์บันทึกปีเดียวกันว่ากลุ่มได้สิทธิ์จำหน่าย Audi และ SEAT ด้าน BMW ปี 2538 (1995) บริษัทเปิดตัว BMW ซีรีส์ 7 (E38) และปี 2539 (1996) Bernd Pischetsrieder ประธานคณะกรรมการ BMW AG มาเยี่ยมชมกิจการ ซึ่งเป็นรายการสุดท้ายเกี่ยวกับ BMW บนหน้าประวัติของบริษัท

ในวิกฤตต้มยำกุ้ง ปี 2540 (1997) วิทิต ลีนุตพงษ์ บุตรของอรรถพร เล่ากับ Forbes Thailand ว่า "ยอดขายรถ BMW ที่เคยทำได้ 500 คันต่อเดือนลดเหลือเพียง 100 คัน รถค้างสต๊อกเยอะมาก" แต่ "วิกฤตต้มยำกุ้งเราผ่านมาได้โดยเจ็บตัวไม่มาก" เขาบอก The Nation ทำนองเดียวกันว่ากลุ่มไม่มีหนี้ระยะยาว มีเพียงสินเชื่อสต็อกรถตามปกติของธุรกิจนำเข้า

งานวิจัยชิ้นเดิมระบุว่ารัฐขึ้นภาษีรถ CBU อย่างมาก การนำเข้าลดจาก 16,000 คันในปี 2540 เหลือ 2,549 คันในปี 2541 และบริษัทท้องถิ่นในอุตสาหกรรมนี้ 600 แห่งล้มละลายหรือถูกซื้อกิจการในช่วงปี 2540–2542

BMW ตั้งบริษัทเองในไทย 3 ตุลาคม 2541: ประวัติ BMW ในไทยเปลี่ยนมือ

ข่าวประชาสัมพันธ์ของ BMW Group ปี 2019 ระบุว่า "BMW Group Thailand, a subsidiary of BMW AG, Germany, was established on the 3rd October 1998" มี 3 บริษัท คือ BMW (Thailand) ดูแลการขายส่งและการตลาด BMW Manufacturing (Thailand) ดูแลการผลิต และ BMW Leasing (Thailand) ดูแลสินเชื่อ ข่าววันที่ 31 มกราคม 2000 อธิบายว่ากลุ่มยังลงทุนต่อในช่วงเศรษฐกิจถดถอย "such as the set up of the BMW Thailand subsidiary in 1998" พร้อมสร้างโรงงานที่ BMW ถือหุ้นทั้งหมดแห่งแรกในเอเชีย

The Nation เขียนว่าหลังวิกฤตปี 2540 (1997) BMW ตั้งทั้งบริษัทและโรงงานในปี 2541 (1998) ส่วนข่าวของ BMW ระบุว่าปี 2541 เป็นปีที่ประกาศสร้างโรงงาน และโรงงานเปิดปี 2543 (2000) แหล่งข้อมูลที่เราเปิดอ่านไม่มีแห่งใดบอกเหตุผลหรือเงื่อนไขที่สิทธิ์นำเข้าย้ายจากกลุ่มของครอบครัวไปอยู่กับบริษัทลูกของ BMW AG จุดนี้ของประวัติ BMW ในไทยจึงยังไม่มีคำอธิบายจากทั้งสองฝ่าย

ปีแรกหลังเปลี่ยนมือ ข่าวของ BMW ระบุว่าปี 2542 (1999) BMW ขึ้นเป็นอันดับ 1 ของตลาดรถหรูในไทย ยอดขายเพิ่ม 82% เป็น 1,840 คัน หรือราวหนึ่งในสามของตลาด โดยให้เหตุผลว่าลงทุน 260 ล้านบาทในศูนย์บริการและคลังอะไหล่กลาง เปิดบริการสินเชื่อและลีสซิ่ง และเศรษฐกิจฟื้นตัว

โรงงาน BMW ระยอง เปิด 19 พฤษภาคม 2543 (2000)

ข่าว "First BMW Plant opens in Asia" ของ BMW Group ลงวันที่ 19 พฤษภาคม 2000 ระบุว่า BMW Manufacturing (Thailand) Co., Ltd. ที่นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ จังหวัดระยอง เป็นโรงงาน BMW แห่งแรกในเอเชียที่ BMW ถือหุ้นทั้งหมด พิธีเปิดมีนายกรัฐมนตรีชวน หลีกภัย เป็นประธาน

• เงินลงทุน 1,000 ล้านบาท (26.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
• กำลังผลิต 10,000 คันต่อปี พื้นที่ใช้งาน 21,000 ตารางเมตร
• เริ่มประกอบ BMW ซีรีส์ 3 ซีดานสองรุ่นคือ 318i และ 323i แต่รองรับ BMW ได้ทุกรุ่น
• สร้างงานโดยตรง 200 ตำแหน่ง

ข่าวเดียวกันระบุว่ายอดขาย BMW ในไทยไตรมาสแรกปี 2543 เพิ่ม 43% เป็น 558 คัน ส่วนข่าวเดือนมกราคม 2000 ระบุว่ารัฐยกเลิกข้อบังคับการใช้ชิ้นส่วนในประเทศตั้งแต่ 1 มกราคม 2543 ตรงกับงานวิจัยของ Natsuda และ Thoburn เมื่อเทียบกับยุค YMC ที่ครอบครัวเป็นเจ้าของโรงงานประกอบเอง โรงงานระยองคือจุดที่ประวัติ BMW ในไทยเปลี่ยนมาเป็นการผลิตของบริษัทแม่โดยตรง

ประวัติ BMW ในไทยหลังปี 2543: X3 ปลั๊กอินไฮบริด และแบตเตอรี่

ข่าวของ BMW Group เดือนตุลาคม 2005 ระบุว่าโรงงานระยองประกอบ BMW ซีรีส์ 3, 5 และ 7 แบบ CKD และจะเพิ่ม BMW X3 ตั้งแต่มกราคม 2549 (2006) เป็นรุ่นแรกที่ไม่ใช่ซีดาน ตั้งแต่ปี 2543 BMW ลงทุนในโรงงานแล้วกว่า 45 ล้านยูโร และมีพนักงาน 200 คน

ข่าวปี 2019 ระบุว่า BMW Group Thailand เริ่มสายประกอบแบตเตอรี่แรงดันสูงสำหรับรถปลั๊กอินไฮบริดที่โรงงานของ DRÄXLMAIER ในนิคม WHA ชลบุรี 2 ตั้งแต่กรกฎาคม 2562 (2019) ส่วนข่าววันที่ 4 มีนาคม 2024 ระบุว่าโรงงานระยองผลิต BMW, MINI และ BMW Motorrad ราวสองโหล (around two dozen) รุ่น ปี 2566 (2023) ผลิตรถยนต์กว่า 12,000 คันและจักรยานยนต์เกือบ 11,000 คัน และเริ่มสร้างโรงงานแบตเตอรี่ Gen-5 ลงทุนกว่า 1,600 ล้านบาท โดยแผนในขณะนั้นคือผลิตรถไฟฟ้าล้วนในครึ่งหลังของปี 2568 (2025) อ่านต่อได้ในบทวิเคราะห์ BMW รถยนต์ไฟฟ้าในไทย

มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน

หลังปี 2541 ครอบครัวลีนุตพงษ์ไม่ได้เป็นผู้นำเข้า BMW อีก แต่ยังขาย BMW แบบผู้ขายปลีก ผู้จัดการออนไลน์ รายงานเมื่อสิงหาคม 2552 (2009) ว่ากลุ่มไทยยานยนตร์ขายปลีก Volkswagen, เฌอรี่, BMW, Ford และ Mazda และเพิ่งลงทุน 200 ล้านบาทเปิดโชว์รูม BMW บนถนนวิภาวดีในนามบริษัท บาเซโลนา มอเตอร์ จำกัด เราไม่พบข้อมูลยืนยันสถานะปัจจุบันของโชว์รูมนี้ ซึ่งเป็นบทหนึ่งของประวัติ BMW ในไทยที่ยังต้องตรวจสอบต่อ

Forbes Thailand ปี 2019 รายงานว่าไทยยานยนตร์เหลือการนำเข้ารถเพียงแบรนด์เดียวคือ Volkswagen และเว็บไซต์บริษัทระบุว่าเป็นส่วนหนึ่งของ Volkswagen Commercial Vehicles' Partner Programme ธุรกิจหลักวันนี้คือรถตู้ Volkswagen Caravelle ที่ตกแต่งห้องโดยสารเอง ซึ่งเล่าไว้ในบทความไทยยานยนตร์คือใคร และ Thaiyarnyon Caravelle T7

ร่องรอยของประวัติ BMW ในไทยยุคครอบครัวยังอยู่บนหน้าประวัติของไทยยานยนตร์ ซึ่งเปิดด้วยขบวน BMW 700 รถตำรวจ BMW 2000 และโรงงาน YMC ส่วนประวัติ BMW ในไทยยุคบริษัทแม่เดินต่อที่โรงงานระยอง อ่านเรื่องประวัติศาสตร์ธุรกิจอื่นได้ที่หมวดประวัติศาสตร์