พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี ครบ 11 พ.ย. 2569 นับจากวันเปิดเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2451 ในงานพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก หล่อโดยบริษัท Susse Frères ที่ฝรั่งเศส
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 6 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี ครบในวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 กรมศิลปากรบันทึกว่า วันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2451 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จฯ เปิดด้วยพระองค์เอง
- พระบรมรูปทรงม้า สร้างขึ้นเนื่องในงานพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก ในมหามงคลสมัยที่ทรงครองแผ่นดินครบ 40 ปี หล่อโดยบริษัท Susse Frères ที่ประเทศฝรั่งเศส
- กรุงเทพมหานครบันทึกว่าเงินบริจาคที่รวบรวมได้มากกว่ามูลค่าการสร้างถึง 5 เท่า ทรัพย์ที่เหลือเป็นทุนตั้งโรงเรียนข้าราชการพลเรือน ซึ่งต่อมาเป็นจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- รูปหล่อสัมฤทธิ์ใหญ่กว่าขนาดจริง 1.5 เท่า ตั้งบนแท่นหินอ่อนสูง 6 เมตร และผ่านการบูรณะใหญ่ใน พ.ศ. 2555 และ 2557
พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี ครบในวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 กรมศิลปากรบันทึกว่า วันพุธที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2451 (ค.ศ. 1908) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จฯ เปิดด้วยพระองค์เอง ณ ลานพระบรมรูปทรงม้า พระราชวังดุสิต กรุงเทพมหานคร
พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี: สร้างขึ้นเพื่ออะไร
กรมศิลปากรระบุว่า พระบรมรูปทรงม้า สร้างขึ้นเนื่องในงานพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก ซึ่งเป็นพิธีที่ทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวายแด่สมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราช และสมโภชสิริราชสมบัติ ในมหามงคลสมัยที่ทรงครองแผ่นดินครบ 40 ปี ซึ่งยาวนานกว่าทุกพระองค์
เว็บไซต์หน่วยราชการในพระองค์ ในหน้า พระราชพิธี วันปิยมหาราช ระบุว่า พระบรมวงศานุวงศ์ พ่อค้า คหบดี ปวงชนชาวไทยทุกหมู่เหล่าผู้สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณได้ร่วมใจกันรวบรวมเงินจัดสร้าง พระบรมรูปทรงม้า เป็นพระบรมราชานุสรณ์ ณ พระลานพระราชวังดุสิต ขณะที่ทรงพระชนม์อยู่
เอกสารของกรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นผู้ดูแลอนุสาวรีย์นี้ เล่ารายละเอียดเพิ่มว่าเงินบริจาคที่รวบรวมได้มีมากกว่ามูลค่าการสร้างถึง 5 เท่า ทรัพย์ที่เหลือเป็นทุนก่อตั้งโรงเรียนข้าราชการพลเรือน ซึ่งต่อมายกฐานะเป็นจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เอกสารฉบับเดียวกันระบุจำนวนปีของรัชกาลใน พ.ศ. 2451 เป็น 42 ปี ต่างจาก 40 ปีที่กรมศิลปากรและหน่วยราชการในพระองค์ระบุ บทความนี้จึงบันทึกไว้ทั้งสองแบบตามต้นฉบับ
พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี: หล่อที่ฝรั่งเศส ตามแบบอนุสาวรีย์ที่แวร์ซาย
กรมศิลปากรระบุว่าจ้างบริษัท Susse Frères (Fondeur) ทำการหล่อที่ประเทศฝรั่งเศส เมื่อหล่อเสร็จแล้วจึงส่งเข้ามาถึงกรุงเทพฯ
เอกสารของกรุงเทพมหานครเล่าที่มาของแบบว่า คณะกรรมการจัดงานทราบว่า รัชกาลที่ 5 โปรด พระบรมรูป พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ทรงม้า ซึ่งหล่อด้วยสัมฤทธิ์ และตั้งอยู่ที่ แวร์ซาย ประเทศฝรั่งเศส จึงเห็นควรสร้างตามแบบนั้น เอกสารฉบับเดียวกันระบุชื่อผู้ออกแบบและปั้นหล่อว่า Georges Saulo และ Clovis Masson และบันทึกวันสำคัญระหว่างการสร้างที่กรุงปารีส 2 วัน คือ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2450 ที่โรงหล่อ และ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2450 ที่สตูดิโอของช่างปั้น
ส่วนม้า เอกสารของกรุงเทพมหานครระบุว่าไม่ได้ปั้นจากม้าตัวจริง แต่เป็นแบบม้าที่บริษัทปั้นเตรียมไว้แล้ว เมื่อหล่อเสร็จ ชิ้นส่วนทั้งหมดถูกบรรจุในลังไม้ขนาดใหญ่ ส่งมาทางเรือ พร้อมช่างที่มาติดตั้งบนแท่นฐาน หน้าลาน พระราชวังดุสิต
รูปร่างและขนาด ในวาระ พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี
ข้อมูลขนาดในหัวข้อ พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี นี้มาจากเอกสารของกรุงเทพมหานครทั้งหมด
| ส่วน | รายละเอียด |
|---|---|
| วัสดุ | สัมฤทธิ์ |
| ขนาดรูปหล่อ | ใหญ่กว่าขนาดจริงหนึ่งเท่าครึ่ง |
| แท่นหินอ่อน | สูง 6 เมตร กว้าง 2.5 เมตร ยาว 5.5 เมตร |
| ฐานโลหะรองรับ | กว้าง 3.5 เมตร ยาว 6.5 เมตร |
| ลวดลายขอบฐาน | ตราจักรกับตรีศูล แทรกลายเถาเครือแบบฝรั่ง มีรูปคชสีห์และราชสีห์ทั้งสองข้าง |
| จารึก | ด้านหน้าแท่นหินอ่อนมีแผ่นโลหะจารึกอักษรไทย ฐานด้านข้างมีอักษรฝรั่งเศสระบุชื่อช่างและบริษัทที่หล่อ |
| รั้วรอบฐาน | เสาโลหะสี่เหลี่ยม 10 ต้น พร้อมโซ่ |
| ผู้ดูแล | กรุงเทพมหานคร |
เอกสารเดียวกันระบุด้วยว่าส่วนบนของฐานออกแบบให้น้ำฝนระบายลงช่องภายในฐาน เพื่อไม่ให้น้ำล้นไหลลงตามผนังทั้งสี่ด้าน
พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี: อนุสาวรีย์บุคคลในที่สาธารณะแห่งแรกของไทย
สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย จังหวัดนราธิวาส ของกรมประชาสัมพันธ์ ระบุว่า พระบรมรูปทรงม้า เป็นอนุสาวรีย์บุคคลแห่งแรกในไทยที่สร้างขึ้นในขณะที่บุคคลนั้นยังมีชีวิต และเป็นอนุสาวรีย์รูปเหมือนบุคคลที่ตั้งอยู่ในที่สาธารณะเป็นแห่งแรกของไทย ได้รับแรงบันดาลใจส่วนหนึ่งจากอนุสาวรีย์ในยุโรป
หน้าเดียวกันระบุว่า ทุกวันนี้ พระบรมรูปทรงม้า ยังคงตั้งอยู่ที่ลานพระราชวังดุสิต เขตดุสิต และโดยทั่วไปมีจิตอาสาหรือเจ้าหน้าที่แจกดอกกุหลาบและธูปเทียนให้ฟรีสำหรับผู้ที่มาสักการะ
พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี กับประเพณีวันที่ 23 ตุลาคม
หน่วยราชการในพระองค์ระบุว่า ครั้นวันที่ 23 ตุลาคม พุทธศักราช 2453 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคต ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต หรือราว 2 ปีหลังวันเปิด พระบรมรูปทรงม้า
กรมศิลปากรบันทึกว่า ประเพณีถวายบังคมและวางพวงมาลาถวายแด่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ ลานพระบรมรูปทรงม้า พระราชวังดุสิตนั้น เริ่มขึ้นครั้งแรกในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 ซึ่งตรงกับวันพระราชพิธีฉัตรมงคลของพระองค์ ในปีต่อมา มีพระบรมราชานุญาตให้เปลี่ยนวันถวายบังคมพระบรมรูปทรงม้ามาเป็นวันที่ 23 ตุลาคมแทน ซึ่งกลายเป็นพิธีสืบเนื่องต่อมา ข่าวพิธีของปีนี้อ่านได้ที่ วันปิยมหาราช 2569
ลำดับเหตุการณ์ พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี
| พ.ศ. (ค.ศ.) | เหตุการณ์ | ที่มา |
|---|---|---|
| 20 มิ.ย. 2450 (1907) | ถ่ายภาพต้นแบบที่โรงหล่อในฝรั่งเศส | กรุงเทพมหานคร |
| 22 ส.ค. 2450 (1907) | ช่างปั้นแก้หุ่นที่สตูดิโอในกรุงปารีส | กรุงเทพมหานคร |
| 11 พ.ย. 2451 (1908) | วันเปิด พระบรมรูปทรงม้า ในงานพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก | กรมศิลปากร, หน่วยราชการในพระองค์ |
| 23 ต.ค. 2453 (1910) | พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคต | หน่วยราชการในพระองค์ |
| 17 พ.ย. 2454 (1911) | ให้ประชาชนถวายบังคมพระบรมรูปทรงม้า ครั้งแรก ตรงกับวันพระราชพิธีฉัตรมงคล ในรัชกาลที่ 6 | กรมศิลปากร |
| ปีต่อมา | เปลี่ยนวันมาเป็น 23 ตุลาคม | กรมศิลปากร |
| 2555 (2012) | สำนักการโยธา กรุงเทพมหานคร บูรณะหินอ่อนและล้างขัดรูปหล่อ | กรุงเทพมหานคร |
| 2557 (2014) | กลุ่มประติมากรรมโลหะ สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร ปรับปรุงครั้งใหญ่ | กรุงเทพมหานคร |
| 11 พ.ย. 2569 (2026) | ครบ 118 ปี | นับจากวันเปิด |
มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
ในวาระ พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี สิ่งที่อนุสาวรีย์นี้ทิ้งไว้มีมากกว่าตัวรูปหล่อ
- วันปิยมหาราช 23 ตุลาคม ประเพณีวางพวงมาลาที่ลานนี้ย้ายมาเป็นวันที่ 23 ตุลาคม ตั้งแต่ปีถัดจาก พ.ศ. 2454 ตามที่กรมศิลปากรบันทึก
- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เอกสารของกรุงเทพมหานครระบุว่าทุนตั้งโรงเรียนที่ต่อมาเป็นมหาวิทยาลัยมาจากเงินบริจาคส่วนที่เหลือจากการสร้าง
- งานอนุรักษ์ที่ต่อเนื่อง การบูรณะ พ.ศ. 2557 ของกรมศิลปากรระบุสาเหตุความเสียหายว่ามาจากฝุ่น ควันรถ ควันธูป คราบเทียน น้ำฝน แสงแดด และก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ แสดงว่าอนุสาวรีย์กลางเมืองต้องดูแลอย่างสม่ำเสมอ
นอกจากเรื่อง พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี แล้ว อ่านประวัติพื้นที่โดยรอบได้ที่ ประวัติ พระราชวังดุสิต พระที่นั่งอนันตสมาคม เรื่องรัชกาลที่ 5 และเรื่องอื่นในหมวดประวัติศาสตร์
ภาพบันทึก
ภาพบันทึก พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี จากภาพเก่าและภาพถ่ายของผู้ใช้ Wikimedia Commons ภาพปกของเรื่อง พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี นี้ถ่ายยามเช้าเมื่อ ค.ศ. 2013
คำถามที่พบบ่อย
พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี นับจากวันไหน?
พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี นับจากวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2451 (ค.ศ. 1908) ซึ่งกรมศิลปากรบันทึกว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จฯ เปิดด้วยพระองค์เอง จึงครบ 118 ปีในวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569
พระบรมรูปทรงม้า สร้างขึ้นเพราะอะไร?
กรมศิลปากรระบุว่า พระบรมรูปทรงม้า สร้างขึ้นเนื่องในงานพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก ในมหามงคลสมัยที่ทรงครองแผ่นดินครบ 40 ปี ซึ่งยาวนานกว่าทุกพระองค์ เว็บไซต์หน่วยราชการในพระองค์ระบุว่า พระบรมวงศานุวงศ์ พ่อค้า คหบดี ปวงชนชาวไทยทุกหมู่เหล่า ร่วมใจกันรวบรวมเงินจัดสร้าง
พระบรมรูปทรงม้า หล่อที่ไหน ใครเป็นผู้หล่อ?
ในวาระ พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี กรมศิลปากรระบุว่าจ้างบริษัท Susse Frères (Fondeur) ทำการหล่อที่ประเทศฝรั่งเศส ส่วนเอกสารของกรุงเทพมหานครระบุชื่อผู้ออกแบบและปั้นหล่อว่า Georges Saulo และ Clovis Masson และระบุว่ารูปหล่อทำด้วยสัมฤทธิ์ ขนาดใหญ่กว่าขนาดจริงหนึ่งเท่าครึ่ง
ทำไมวันวางพวงมาลาที่ลาน พระบรมรูปทรงม้า เป็นวันที่ 23 ตุลาคม?
กรมศิลปากรบันทึกว่า มีพระบรมราชานุญาตให้ประชาชนถวายบังคมพระบรมรูปทรงม้า ครั้งแรกในวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 ซึ่งตรงกับวันพระราชพิธีฉัตรมงคล ในรัชกาลที่ 6 ในปีต่อมามีการเปลี่ยนวันมาเป็นวันที่ 23 ตุลาคม และกลายเป็นพิธีสืบเนื่องจนถึงวันปิยมหาราชในปัจจุบัน ก่อนวาระ พระบรมรูปทรงม้า 118 ปี
แหล่งอ้างอิง
- วันนี้ในอดีต 11 พฤศจิกายน 2451 — กรมศิลปากร (หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี)
- พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลวันปิยมหาราช — หน่วยราชการในพระองค์
- พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (พระบรมรูปทรงม้า) — กรุงเทพมหานคร
- 11 พฤศจิกายน 2451 รัชกาลที่ 5 เสด็จฯ เปิด “พระบรมรูปทรงม้า” — สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย จังหวัดนราธิวาส กรมประชาสัมพันธ์
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- กรมศิลปากร56จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย20
- ประเทศและสถานที่
- ฝรั่งเศส180กรุงเทพฯ342ยุโรป344
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ