พระราชวังพญาไท: โรงนาหลวงรัชกาลที่ 5 หมู่ พระที่นั่ง 5 องค์ โฮเต็ล และโรงพยาบาล
พระราชวังพญาไท เริ่มจากโรงนาหลวงคลองพญาไทในรัชกาลที่ 5 และ พระตำหนักพญาไท พ.ศ. 2452 มีหมู่ พระที่นั่ง 5 องค์ เคยเป็นโฮเต็ล สถานีวิทยุ และโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 13 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- พระราชวังพญาไท เริ่มจากที่ดินราว 100 ไร่ ที่รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้ซื้อไว้ทดลองปลูกธัญพืช โรงเรือนหลังแรกคือ โรงนาหลวงคลองพญาไท
- มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท ระบุว่า พระตำหนักพญาไท สร้างเมื่อ พ.ศ. 2452 และ ดุสิตธานี ย้ายมาตั้งใน พระราชวังพญาไท เมื่อ พ.ศ. 2462
- หมู่ พระที่นั่ง 5 องค์ คือ พระที่นั่งพิมานจักรี พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน พระที่นั่งศรีสุทธนิวาส พระที่นั่งเทวราชสภารมย์ และ พระที่นั่งอุดมวนาภรณ์
- สถานีวิทยุกระจายเสียงกรุงเทพฯ ที่พญาไท เริ่มออกอากาศวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2473 ซึ่งเป็นครั้งแรกที่มีการถ่ายทอดเสียงทางวิทยุในประเทศไทย
- กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานตั้งแต่วันที่ 12 มกราคม 2522 ปัจจุบันตั้งอยู่ในเขตโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
พระราชวังพญาไท ตั้งอยู่ริมถนนราชวิถี เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร ในเขตโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า เริ่มจากทุ่งนาที่รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้ซื้อไว้ราว 100 ไร่ และ พระตำหนักพญาไท ที่สร้างใน พ.ศ. 2452 (ค.ศ. 1909) ในรัชกาลที่ 6 กลายเป็นหมู่ พระที่นั่ง 5 องค์ ก่อนเป็นโรงแรม สถานีวิทยุกระจายเสียง และสถานพยาบาลของกองทัพบก
บทความนี้รวบรวมประวัติ พระราชวังพญาไท จากหน้าข้อมูลของสำนักงานเขตราชเทวี คลังจดหมายเหตุ อว. กรมศิลปากร หน่วยราชการในพระองค์ กองทัพบก โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า และ มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท ส่วน พระราชวัง แห่งอื่นอยู่ในหมวด พระราชวัง และ พระที่นั่ง
พระราชวังพญาไท: ข้อมูลสำคัญโดยสรุป
- ที่ตั้ง: เลขที่ 315 ถนนราชวิถี แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร ภายในโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
- จุดเริ่มต้น: โรงนาหลวงคลองพญาไท ในรัชกาลที่ 5 บนที่ดินประมาณ 100 ไร่
- พระตำหนักพญาไท: สร้าง พ.ศ. 2452 และ ได้พระราชทานนามใหม่ว่า "วังพญาไท"
- รัชกาลที่ 6: ยกเป็น พระราชวังพญาไท มีหมู่ พระที่นั่ง 5 องค์ และย้ายเมืองจำลองดุสิตธานีมาตั้งที่นี่ใน พ.ศ. 2462
- รัชกาลที่ 7: โฮเต็ลพญาไท และสถานีวิทยุกระจายเสียงกรุงเทพฯ ที่พญาไท
- ตั้งแต่ พ.ศ. 2475: กองเสนารักษ์ของกองทัพบก ซึ่งต่อมาเป็นโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
- สถานะ: โบราณสถานที่กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเมื่อ 12 มกราคม 2522
ยุคโรงนาหลวงคลองพญาไท ในรัชกาลที่ 5
สำนักงานเขตราชเทวีบันทึกว่า พื้นที่ พระราชวังพญาไท ในอดีตเป็นสวนทุ่งนาริมคลองสามเสน ติดกับทุ่งพญาไท ในรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้ซื้อที่ดินประมาณ 100 ไร่ เศษจากชาวนาชาวสวนบริเวณนั้น เพื่อใช้ทดลองปลูกธัญพืช และเป็นที่ประทับพักผ่อนพระราชอิริยาบถ
โรงเรือนหลังแรกที่สร้างขึ้นคือโรงนา ซึ่ง ได้พระราชทานนามว่า "โรงนาหลวงคลองพญาไท" พร้อมกันนั้นได้ย้าย พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ที่เคยจัดที่ทุ่งพระเมรุ (ท้องสนามหลวง) มาจัดที่ทุ่งแห่งนี้ หน่วยราชการในพระองค์ยืนยันว่า พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญเคยจัดพระราชพิธีที่ท้องสนามหลวง ทุ่งพญาไท (บริเวณโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า) ทุ่งส้มป่อย และที่อื่น ๆ
มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท เล่าเพิ่มว่า ถนนที่ผ่านพื้นที่นี้เดิมเรียกว่าถนนซางฮี้ ซึ่งเป็นคำมงคลของจีน หมายถึง "ยินดีอย่างยิ่ง" ต่อมาในรัชกาลที่ 6 เปลี่ยนชื่อเป็นถนนราชวิถี
พระตำหนักพญาไท พ.ศ. 2452 และ "วังพญาไท"
มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท ระบุว่า พระตำหนักพญาไท สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2452 เป็น ที่ประทับ เวลา เสด็จ มายังที่นาแห่งนี้ และมีพิธีขึ้นเรือนใหม่เมื่อวันที่ 14–15 พฤษภาคม 2453 จากนั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จ มาบ่อยครั้งขึ้น ครั้งสุดท้ายคือวันที่ 16 ตุลาคม 2453 ราวหนึ่งสัปดาห์ก่อน เสด็จสวรรคต สำนักงานเขตราชเทวีบันทึกว่า พระตำหนักพญาไท สร้างขึ้นแล้ว ได้พระราชทานนามใหม่ว่า "วังพญาไท"
หลังรัชกาลที่ 5 เสด็จสวรรคต สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ได้เสด็จพระราชดำเนินมาประทับที่วังพญาไท มูลนิธิฯ ระบุว่า ประทับ ที่นี่เป็นเวลาเกือบ 10 ปี ราชสำนัก ณ วังพญาไทในเวลานั้นมีผู้คนทั้งฝ่ายหน้าฝ่ายในไม่น้อยกว่า 500 คน
รัชกาลที่ 6 ยกขึ้นเป็น พระราชวังพญาไท
ใน พ.ศ. 2462 สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ เสด็จสวรรคต มูลนิธิฯ บันทึกว่าหลังจากนั้น พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างอาคารใหม่เป็น ที่ประทับ และยกวังพญาไทขึ้นเป็น พระราชวังพญาไท
สำนักงานเขตราชเทวีระบุว่าในรัชกาลที่ 6 ได้ โปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระตำหนักน้อยขึ้นที่ริมคลองพญาไท เป็นเรือนไม้สักสองชั้น มูลนิธิฯ เล่าว่าเรือนไม้สักริมคลองหลังนี้เป็น ที่ประทับ แห่งแรกใน พระราชวัง ตั้งแต่วันที่ 22 สิงหาคม 2463 ใช้เป็นที่วางโครงการก่อสร้างอาคารถาวร ภายในมีภาพเขียนสีลายนกและมีสระสำหรับสรงน้ำ ภายหลังเปลี่ยนนามเป็น "เมขลารูจี"
หน้าเรื่องท้าวหิรันยพนาสูรของมูลนิธิฯ ระบุว่าการสร้าง พระราชวังพญาไท สำหรับ ประทับ เป็นการถาวรเสร็จเรียบร้อยใน พ.ศ. 2465 ปีเดียวกันนั้นมีการหล่อรูปท้าวหิรันยพนาสูรขนาดใหญ่ด้วยทองสัมฤทธิ์ ตั้งเป็นศาลเทพารักษ์ประจำ พระราชวังพญาไท ซึ่งยังอยู่จนถึงปัจจุบัน
หมู่ พระที่นั่ง 5 องค์ของ พระราชวังพญาไท
สำนักงานเขตราชเทวีระบุว่า พระราชวังพญาไท ประกอบด้วยหมู่ พระที่นั่ง 5 องค์ ข้อมูลรายองค์จาก มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท สรุปได้ดังนี้
| พระที่นั่ง | ตำแหน่งและลักษณะ |
|---|---|
| พระที่นั่งพิมานจักรี | องค์ประธาน อาคารอิฐฉาบปูน 2 ชั้น ผสมแบบโรมาเนสก์กับโกธิค มียอดโดมสูงสำหรับชักธงมหาราช |
| พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน | ทิศตะวันออกของ พระที่นั่งพิมานจักรี แบบโรมาเนสก์ เดิม 2 ชั้น ต่อเติมชั้น 3 ภายหลัง |
| พระที่นั่งศรีสุทธนิวาส | ทิศตะวันตกของ พระที่นั่งพิมานจักรี 2 ชั้น มีโดมเล็ก แบบอิงลิช โกธิค เดิมชื่อลักษมีพิลาส |
| พระที่นั่งเทวราชสภารมย์ | ท้องพระโรงเดิม ด้านหน้า พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน ได้รับอิทธิพลแบบไบเซ็นไทน์ |
| พระที่นั่งอุดมวนาภรณ์ | ทิศตะวันออกของ พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน 2 ชั้น เรียบง่าย สร้างในระยะหลัง |
ด้านหน้า พระที่นั่งพิมานจักรี ยังมีอาคารเทียบรถแบบนีโอคลาสสิกที่สร้างต่อเติมภายหลัง สำหรับเป็นลานเทียบรถและห้องพักคอยของผู้ที่รอเข้าเฝ้า
พระที่นั่งพิมานจักรี: องค์ประธานของหมู่ พระที่นั่ง
หน้าข้อมูลของมูลนิธิฯ อธิบายว่า พระที่นั่งพิมานจักรี มียอดโดมสูงสำหรับชักธงมหาราช ซึ่งจะอัญเชิญขึ้นสู่ยอดเสาขณะที่ ประทับ อยู่ที่ พระราชวัง รายละเอียดภายในที่บันทึกไว้มีดังนี้
- เพดานและผนังตอนบนเป็นจิตรกรรมสีปูนแห้ง (fresco secco) ลายดอกไม้
- บานประตูไม้สลักลายปิดทองแบบวิกตอเรียน เหนือประตูจารึกอักษรพระปรมาภิไธย ร.ร. ๖
- ชั้นบนมีท้องพระโรงกลาง ตกแต่งแบบยุโรป และมีเตาผิง
- ห้องบรรทมมีจิตรกรรมรูปคัมภีร์ใบลานและพญามังกร
- ห้องใต้โดมชั้นสองยังมีตู้หนังสือติดผนังสีขาวลายทองที่มีอักษร ร.ร. ๖ อยู่ทุกตู้ และมีบันไดเวียนขึ้นไปยังห้องใต้หลังคาโดม
พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน และ พระที่นั่งศรีสุทธนิวาส
พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน อยู่ทางทิศตะวันออกของ พระที่นั่งพิมานจักรี เป็นอาคารแบบโรมาเนสก์ เดิมสูง 2 ชั้น ภายหลังต่อเติมชั้น 3 เป็นห้องบรรทม ฝ้าเพดานห้องนี้มีจิตรกรรมสีปูนแห้งรูปเทพน้อย 4 องค์พร้อมเครื่องดนตรีลอยอยู่ในท้องฟ้าเป็นวงกลม พระที่นั่ง องค์นี้ยังเป็นที่ตั้งสถานีวิทยุกระจายเสียงกรุงเทพฯ ที่พญาไท ใน พ.ศ. 2473
พระที่นั่งศรีสุทธนิวาส อยู่ทางทิศตะวันตกของ พระที่นั่งพิมานจักรี เดิมชื่อลักษมีพิลาส เป็นอาคาร 2 ชั้นแบบอิงลิช โกธิค มีโดมขนาดเล็กและทางเชื่อมกับ พระที่นั่งพิมานจักรี ที่ชั้น 2 ใช้รับรองเจ้านายฝ่ายใน ผนังตอนใกล้เพดานมีจิตรกรรมลายดอกไม้แบบอาร์ตนูโว
พระที่นั่งเทวราชสภารมย์ และ พระที่นั่งอุดมวนาภรณ์
พระที่นั่งเทวราชสภารมย์ เป็นท้องพระโรงเดิมตั้งแต่สมัยที่ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ประทับ ที่วังพญาไท ยังปรากฏอักษร สผ บนอาคาร ตัวอาคารได้รับอิทธิพลแบบไบเซ็นไทน์ มีโดมตรงกลางรับด้วยหลังคาโค้งประทุน 4 ด้าน ผนังมีจิตรกรรมรูปคนและลายพรรณพฤกษา เคยใช้ประกอบพิธีทางศาสนา รับรองแขก และบางครั้งเป็นโรงละครหรือโรงภาพยนตร์
พระที่นั่งอุดมวนาภรณ์ อยู่ทางทิศตะวันออกของ พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน ในบริเวณที่เข้าใจว่าเดิมเป็นตึกคลัง เป็นอาคาร 2 ชั้นที่เรียบง่าย ไม่มีจิตรกรรมบนเพดาน แต่ประดับกระเบื้องเคลือบสีขาว ราวบันไดเป็นเหล็กหล่อลายคล้ายอาร์ตนูโว มีบันไดเวียนเหล็กหล่อ และประตูกระจกเขียนลายกุหลาบ ภายหลังต่อสะพานคอนกรีตเสริมเหล็กช่วงยาวเชื่อมที่ชั้น 2
สวนโรมัน และพระพุทธรูปประจำวัง
สวนโรมัน เข้าใจว่าเดิมเป็นหนึ่งในสามสวนของ พระราชวังพญาไท จัดภูมิสถาปัตย์แบบเรขาคณิต มีศาลารูปวงกลมหลังคาโดมรับด้วยเสาแบบคอรินเธียน ขนาบด้วยศาลารูปสี่เหลี่ยมโปร่ง ประดับตุ๊กตาหินอ่อนแบบโรมันที่บันไดทางขึ้น และมีสระน้ำขนาดใหญ่อยู่ด้านหน้า ศาลานี้ใช้เป็นเวทีการแสดงกลางแจ้งในบางโอกาส
กองทัพบกบันทึกว่า พระมหานาคชินะวร วรานุสรณ์มงกุฎราช ประดิษฐานอยู่ที่ พระราชวังพญาไท เขตราชเทวี เป็นพระพุทธรูปที่มีฐานกลีบบัวและนาคปรก นั่งสมาธิราบ พระหัตถ์ขวาวางทับพระหัตถ์ซ้าย มีพญานาคแผ่พังพาน 7 เศียร มูลนิธิฯ ระบุว่าองค์พระจำลองแบบมาจาก พระมหานาคชินะ ที่วัดบวรนิเวศวิหาร และมีพิธีพุทธาภิเษกที่ พระที่นั่งเทวราชสภารมย์ เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2533
ดุสิตธานี ใน พระราชวังพญาไท
คลังจดหมายเหตุการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม บันทึกว่าเมื่อ พ.ศ. 2461 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างเมืองจำลอง "ดุสิตธานี" ขึ้นภายในพระราชวังดุสิต ก่อนที่จะ โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายไปสร้างใหม่ ในพื้นที่ว่างหลังพระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถานและพระที่นั่งพิมานจักรี ใน พระราชวังพญาไท เมื่อ พ.ศ. 2462
กรมศิลปากรอธิบายว่าดุสิตธานีเป็นเมืองจำลองขนาดเล็ก มีองค์ประกอบดังนี้
- 6 อำเภอ บ้านเรือน 300 หลังคาเรือน
- ถนน วัด ร้านค้า โรงเรียน โรงพยาบาล สถานที่ประชุม พระราชวัง และสวนสาธารณะ
- มีนคราภิบาลทำหน้าที่บริหาร มีพรรคการเมือง 2 พรรค
- ทดลองการเลือกตั้งทั้งแบบเลือกนคราภิบาลโดยตรง และเลือกเชษฐบุรุษของอำเภอก่อนแล้วจึงเลือกนคราภิบาล
อ่านเรื่องดุสิตธานีและงานด้านอื่นของผู้สร้าง พระราชวัง เพิ่มเติมได้ในบทความรัชกาลที่ 6
โฮเต็ลพญาไท และการกระจายเสียงทางวิทยุครั้งแรก
มูลนิธิฯ เล่าว่าแนวคิดปรับ พระราชวัง ที่มีบริเวณกว้างขวางและต้องใช้ค่าบำรุงรักษาสูงให้เป็นโรงแรมชั้นหนึ่ง เริ่มขึ้นตั้งแต่ตอนปลายรัชกาลที่ 6 สำนักงานเขตราชเทวีระบุว่า ในสมัยรัชกาลที่ 7 กรมรถไฟหลวง ได้รับพระบรมราชานุญาตให้เช่าพื้นที่และดัดแปลงเป็นโรงแรมชั้นหนึ่งนามว่า "โฮเต็ลพญาไท"
- 18 กุมภาพันธ์ 2468 (ค.ศ. 1926): วันเปิดโฮเต็ลพญาไท ตามข้อมูลของมูลนิธิฯ ซึ่งระบุว่าโรงแรมได้รับการยกย่องว่ายอดเยี่ยมที่สุดในภาคพื้นตะวันออกไกล มีวงดนตรีออเคสตรา 20 คนจากกองดุริยางค์ทหารบก
- 17 กันยายน 2473 (ค.ศ. 1930): ประชุมก่อตั้งสโมสรโรตารีกรุงเทพฯ ขึ้นที่โฮเต็ลพญาไท เป็นครั้งแรกในประเทศไทย
- 25 กุมภาพันธ์ 2473 (ค.ศ. 1931): สถานีวิทยุกระจายเสียงกรุงเทพฯ ที่พญาไท ซึ่งตั้งอยู่ที่ พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน เริ่มกระจายเสียงเป็นปฐมฤกษ์ ตรงกับวันฉัตรมงคลในรัชกาลที่ 7
สำนักงานเขตราชเทวีสรุปว่าการกระจายเสียงจากที่นี่ นับเป็นครั้งแรกที่มีการถ่ายทอดเสียงทางวิทยุในประเทศไทย หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองใน พ.ศ. 2475 โรงแรมขาดทุนและกระทรวงกลาโหมต้องการใช้สถานที่ จึงเลิกกิจการโฮเต็ล และย้ายสถานีวิทยุไปตั้งที่ศาลาแดง
จากกองเสนารักษ์สู่โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
ประวัติของโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้าระบุว่า หลังเดือนมิถุนายน 2475 มีการพิจารณาสถานที่ 3 แห่งเพื่อตั้งสถานพยาบาลกลางของกองทัพบก คือ โฮเต็ลพญาไท วังบางขุนพรหม และกรมแผนที่ทหารบก และเห็นว่าโฮเต็ลพญาไทเหมาะที่สุด
| พ.ศ. (ค.ศ.) | เหตุการณ์ด้านการแพทย์ทหาร |
|---|---|
| 2475 (1932) | กองเสนารักษ์จังหวัดทหารบกกรุงเทพฯ ย้ายเข้ามา และเปิดสถานพยาบาลวันที่ 26 พฤศจิกายน |
| 2483 (1940) | 25 กันยายน โอนที่ดิน 63 ไร่ 3 งาน 54 ตารางวา ให้กระทรวงกลาโหม |
| 2489 (1946) | 1 มกราคม แปรสภาพเป็นโรงพยาบาลทหารบก |
| 2495 (1952) | 25 พฤศจิกายน พิธีใช้นามโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า ตามข้อมูลของมูลนิธิฯ |
| 2512 (1969) | โรงพยาบาลย้ายไปอาคารใหม่ กรมแพทย์ทหารบกใช้ พระราชวัง เป็นที่ทำการ |
| 2532 (1989) | กรมแพทย์ทหารบกย้ายออก ศูนย์อำนวยการแพทย์พระมงกุฎเกล้าใช้เป็นที่ทำการชั่วคราว |
สำนักงานเขตราชเทวีบันทึกว่า กองทัพบก ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตเปลี่ยนนามใหม่เป็น "โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า" เพื่อเฉลิมพระเกียรติผู้สร้าง พระราชวัง
ลำดับเหตุการณ์สำคัญของ พระราชวังพญาไท
| พ.ศ. (ค.ศ.) | เหตุการณ์ |
|---|---|
| รัชกาลที่ 5 | ซื้อที่ดินราว 100 ไร่ สร้างโรงนาหลวงคลองพญาไท |
| 2452 (1909) | สร้าง พระตำหนักพญาไท |
| 2453 (1910) | 14–15 พฤษภาคม พิธีขึ้นเรือนใหม่ และ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ มาประทับที่วังพญาไท |
| 2462 (1919) | ย้ายดุสิตธานีมาตั้งใน พระราชวังพญาไท |
| 2463 (1920) | 22 สิงหาคม รัชกาลที่ 6 เริ่ม ประทับ ที่เรือนไม้ริมคลอง |
| 2465 (1922) | การก่อสร้างหลักแล้วเสร็จ และหล่อรูปท้าวหิรันยพนาสูร |
| 2468 (1926) | 18 กุมภาพันธ์ เปิดโฮเต็ลพญาไท |
| 2473 (1931) | 25 กุมภาพันธ์ สถานีวิทยุกระจายเสียงกรุงเทพฯ ที่พญาไท ออกอากาศครั้งแรก |
| 2475 (1932) | กองเสนารักษ์ของกองทัพบกย้ายเข้ามา |
| 2522 (1979) | 12 มกราคม กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน |
| 2568–2569 (2025–2026) | สร้างพระพุทธรูปจำลองเพื่อหาทุนบูรณะ |
การอนุรักษ์และสถานะปัจจุบัน
มูลนิธิฯ ระบุว่า กรมศิลปากรประกาศขึ้นทะเบียน พระราชวังพญาไท เป็นโบราณสถานสำคัญของชาติตั้งแต่วันที่ 12 มกราคม 2522 ตามราชกิจจานุเบกษา เล่ม 96 ตอนที่ 15 ลงวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2522 สำนักงานเขตราชเทวีระบุว่าในอนาคตจะปรับปรุงเป็นพิพิธภัณฑ์สำหรับประชาชน
การใช้งานต่อเนื่องหลายสิบปีทำให้อาคารเสื่อมโทรม จึงมี มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท ในพระอุปถัมภ์ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ดูแลการบูรณะ กองทัพบกรายงานว่ามูลนิธิฯ ร่วมกับกรมแพทย์ทหารบกจัดสร้างพระพุทธรูปบูชา พระมหานาคชินะวร วรานุสรณ์มงกุฎราช จำลอง เนื่องในวาระครบ 100 ปี วันคล้ายวันสวรรคตของรัชกาลที่ 6 วันที่ 25 พฤศจิกายน 2568 และเพื่อนำรายได้สมทบทุนในการบูรณะ พระราชวังพญาไท
วันที่ 20 เมษายน 2569 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในพิธีพุทธาภิเษก พระพุทธรูปบูชา พระมหานาคชินะวร วรานุสรณ์มงกุฎราช จำลอง ณ พระอุโบสถ วัดบวรนิเวศวิหาร
ภาพบันทึก
มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
พระราชวังพญาไท วันนี้ยังคงมีหมู่ พระที่นั่ง 5 องค์ จากรัชกาลที่ 6 คือ พระที่นั่งพิมานจักรี พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน พระที่นั่งศรีสุทธนิวาส พระที่นั่งเทวราชสภารมย์ และ พระที่นั่งอุดมวนาภรณ์ พร้อมเรือนไม้ริมคลองเมขลารูจี สวนโรมัน ศาลท้าวหิรันยพนาสูร และ พระมหานาคชินะวร วรานุสรณ์มงกุฎราช ทั้งหมดตั้งอยู่ในเขตโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า ซึ่งใช้นามที่เฉลิมพระเกียรติผู้สร้าง พระราชวัง
ประวัติศาสตร์ของสถานที่นี้ยังสืบมาถึงวันนี้ในหลายด้าน ตั้งแต่ชื่อทุ่งพญาไทที่เคยเป็นที่จัด พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ สถานีวิทยุกระจายเสียงกรุงเทพฯ ที่พญาไท ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการกระจายเสียงในประเทศไทย ไปจนถึงการบูรณะที่ มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท และกรมแพทย์ทหารบกดำเนินอยู่ อ่านเรื่องวังของรัชกาลที่ 6 ที่นครปฐมได้ในบทความ สนามจันทร์ และหมวด พระราชวัง และ พระที่นั่ง
คำถามที่พบบ่อย
พระราชวังพญาไท สร้างเมื่อไรและเดิมเป็นอะไร?
พื้นที่ พระราชวังพญาไท เดิมเป็นสวนทุ่งนาริมคลองสามเสน ในรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้ซื้อที่ดินประมาณ 100 ไร่ เพื่อใช้ทดลองปลูกธัญพืช และเป็นที่ประทับพักผ่อนพระราชอิริยาบถ โรงเรือนหลังแรกคือ โรงนาหลวงคลองพญาไท ส่วน พระตำหนักพญาไท สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2452 ตามข้อมูลของ มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท
หมู่ พระที่นั่ง ใน พระราชวังพญาไท มีกี่องค์ อะไรบ้าง?
สำนักงานเขตราชเทวีระบุว่ามี 5 องค์ ได้แก่ พระที่นั่งพิมานจักรี ซึ่งเป็นองค์ประธาน พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน พระที่นั่งศรีสุทธนิวาส พระที่นั่งเทวราชสภารมย์ และ พระที่นั่งอุดมวนาภรณ์ นอกจากนี้ยังมีเรือนไม้ริมคลองที่เรียกว่าเมขลารูจี และสวนโรมัน
ทำไม พระราชวังพญาไท จึงเคยเป็นโรงแรมและสถานีวิทยุ?
ในสมัยรัชกาลที่ 7 กรมรถไฟหลวง ได้รับพระบรมราชานุญาตให้เช่าพื้นที่และดัดแปลงเป็นโรงแรมชั้นหนึ่งนามว่า โฮเต็ลพญาไท ต่อมาสถานีวิทยุกระจายเสียงกรุงเทพฯ ที่พญาไท ซึ่งตั้งอยู่ที่ พระที่นั่งไวกูณฐเทพยสถาน เริ่มออกอากาศเมื่อ 25 กุมภาพันธ์ 2473 นับเป็นครั้งแรกที่มีการถ่ายทอดเสียงทางวิทยุในประเทศไทย
ปัจจุบัน พระราชวังพญาไท อยู่ที่ไหนและใครดูแล?
พระราชวังพญาไท อยู่ในเขตโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า เลขที่ 315 ถนนราชวิถี เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานตั้งแต่ พ.ศ. 2522 และ มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท ร่วมกับกรมแพทย์ทหารบกระดมทุนเพื่อบูรณะ
แหล่งอ้างอิง
- พระราชวังพญาไท — สำนักงานเขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร
- พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว — คลังจดหมายเหตุการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
- พระบรมราชะประทรรศนีย์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว — กรมศิลปากร
- พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ — หน่วยราชการในพระองค์
- สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นประธานในพิธีพุทธาภิเษก พระพุทธรูปบูชา พระมหานาคชินะวร วรานุสรณ์มงกุฎราช จำลอง — กองทัพบก
- ประวัติความเป็นมา — โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
- ราชสำนัก (พระตำหนัก) — มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท
- โฮเต็ลพญาไท — มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท
- สู่ยุคโรงหมอ — มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท
- พระที่นั่งและอาคาร — มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- ประเทศและสถานที่
- กรุงเทพฯ79จีน58ยุโรป69
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ